સૌરાષ્ટ્રના જામનગર જિલ્લામાં ચાલુ વર્ષે મોસમી વરસાદ અપેક્ષા મુજબ ન પડતા તેની સીધી અસર હવે જિલ્લાના જળાશયો પર જોવા મળી રહી છે. વરસાદની લાંબી ખેંચના કારણે ડેમોમાં પાણીની નવી આવક નહીંવત રહેતા જળસંગ્રહમાં સતત ઘટાડો થઈ રહ્યો છે. હાલ સ્થિતિ એવી બની છે કે જિલ્લાના કુલ 25 ડેમ પૈકી 4 ડેમ સંપૂર્ણપણે ખાલી થઈ ગયા છે, જ્યારે અન્ય 8 ડેમમાં 10 ટકાથી પણ ઓછો પાણીનો જથ્થો બચ્યો છે. સમગ્ર જિલ્લામાં હાલ સરેરાશ માત્ર 10 ટકા જેટલો જ પાણીનો જથ્થો ઉપલબ્ધ હોવાનું સામે આવ્યું છે.
જામનગર જિલ્લામાં ચોમાસાની સિઝન દરમિયાન સામાન્ય રીતે ડેમો અને જળાશયોમાં પાણીની આવક થતી હોય છે, પરંતુ આ વખતે વરસાદની ખેંચના કારણે સ્થિતિ વિપરીત બની છે. પૂરતા વરસાદના અભાવે જળાશયોમાં પાણીની આવક ન થતાં પાણીનો જથ્થો ધીમે ધીમે ઘટતો ગયો છે. પરિણામે અનેક ડેમોમાં જળસ્તર ખૂબ નીચું ગયું છે અને 4 ડેમ તો સંપૂર્ણપણે ખાલી થઈ તળિયા ઝાટક થઈ ગયા છે.
જિલ્લાના 25 ડેમોની વર્તમાન સ્થિતિ પર નજર કરીએ તો 4 ડેમ સંપૂર્ણ ખાલી છે, જ્યારે 8 ડેમમાં 10 ટકાથી પણ ઓછું પાણી બચ્યું છે. આમ, જિલ્લાના મોટા ભાગના જળાશયોમાં પાણીનો જથ્થો ચિંતાજનક સ્તરે પહોંચી ગયો છે. સરેરાશ સમગ્ર જિલ્લામાં માત્ર 10 ટકા જેટલો જ જળસંગ્રહ ઉપલબ્ધ રહેતા આગામી દિવસોમાં પાણીની વ્યવસ્થા જાળવી રાખવી તંત્ર માટે પડકારરૂપ બની શકે છે.
View this post on Instagram
એક તરફ ડેમોમાં પાણીનો જથ્થો ઘટી રહ્યો છે, તો બીજી તરફ ખેડૂતોને સિંચાઈ માટે પાણીની જરૂરિયાત પણ યથાવત્ છે. હાલ જિલ્લાના 4 ડેમમાંથી કેનાલ મારફતે ખેડૂતોને સિંચાઈ માટે પાણી આપવામાં આવી રહ્યું છે. વરસાદ ખેંચાતા પાકને બચાવવા ખેડૂતો માટે સિંચાઈનું પાણી મહત્વનું બન્યું છે, પરંતુ ડેમોમાં જળસંગ્રહ ઓછો હોવાના કારણે ઉપલબ્ધ પાણીનો સાવચેતીપૂર્વક ઉપયોગ કરવો પડે તેવી સ્થિતિ ઊભી થઈ છે.
જિલ્લાની સૌથી મોટી પ્રાથમિકતા પીવાના પાણીની વ્યવસ્થા જાળવી રાખવાની છે. નાગરિકો તેમજ વિવિધ સંસ્થાઓને નિયમિત પીવાનું પાણી મળી રહે તે માટે જિલ્લાના 6 ડેમ પીવાના પાણીના હેતુ માટે આરક્ષિત રાખવામાં આવ્યા છે. ઓછા વરસાદની સ્થિતિ વચ્ચે પીવાના પાણીની જરૂરિયાતને પ્રાથમિકતા આપી તંત્ર દ્વારા જળસંગ્રહનું આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે.
આગામી સમયમાં પીવાના પાણીની સમસ્યા ઊભી ન થાય તે માટે સૌની યોજના હેઠળ પાણીની માંગણી કરવામાં આવી છે. હાલ સૌની યોજના મારફતે વિવિધ ડેમોમાં પાણી ઠાલવવાની કામગીરી ચાલી રહી છે. આ વ્યવસ્થાથી ડેમોમાં જળસંગ્રહ વધારી પીવાના પાણીની જરૂરિયાતને પહોંચી વળવા પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
હાલ તંત્ર દ્વારા પીવાના પાણી અને સિંચાઈ માટે આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે, પરંતુ આગામી દિવસોમાં પણ જો નોંધપાત્ર વરસાદ નહીં પડે તો ડેમોની સ્થિતિ વધુ કફોડી બની શકે છે. ખાસ કરીને જે ડેમોમાં 10 ટકાથી પણ ઓછું પાણી છે, ત્યાં પાણીનો જથ્થો ઝડપથી ઘટવાની શક્યતા છે. આવી સ્થિતિમાં ખેડૂતો માટે સિંચાઈનું પાણી અને શહેર-ગામડાઓ માટે પીવાના પાણીની વ્યવસ્થા જાળવવી મોટો પડકાર બની શકે છે.
જામનગર જિલ્લામાં હાલના જળસંગ્રહના આંકડા વરસાદની અછતની ગંભીર અસર દર્શાવી રહ્યા છે. 25 પૈકી 4 ડેમ ખાલી, 8 ડેમમાં 10 ટકાથી ઓછું પાણી અને સમગ્ર જિલ્લામાં સરેરાશ માત્ર 10 ટકા જળસંગ્રહ વચ્ચે હવે સૌની નજર આગામી વરસાદ પર ટકેલી છે. સમયસર સારો વરસાદ પડે તો જળાશયોમાં નવી આવક થઈ શકે અને હાલની પાણીની ચિંતામાં રાહત મળી શકે તેવી સ્થિતિ છે.
