સામાન્ય રીતે ખાંડનું નામ પડતાં જ મીઠાશનો અહેસાસ થાય, પરંતુ હાલ ખાંડના વધતા ભાવોએ આ મીઠાશને કડવાશમાં ફેરવી દીધી છે. ખાંડના ભાવમાં સતત તેજી વચ્ચે હવે તેની સીધી અસર મીઠાઈ બજાર પર જોવા મળી રહી છે. મીઠાઈ બનાવવાના ખર્ચમાં વધારો થતાં વેપારીઓ દ્વારા વિવિધ પ્રકારની મીઠાઈના ભાવમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે. પરિણામે તહેવારોની ખરીદી માટે બજારમાં આવતા ગ્રાહકોને હવે મીઠાઈ માટે પહેલાં કરતાં વધુ રકમ ચૂકવવી પડી રહી છે.
હાલમાં જે મીઠાઈ અગાઉ આશરે 400થી 600 રૂપિયા પ્રતિ કિલોના ભાવે મળતી હતી, તેના ભાવ હવે ગુણવત્તા અને પ્રકાર પ્રમાણે 650થી 1000 રૂપિયા પ્રતિ કિલો સુધી પહોંચી ગયા છે. ખાસ કરીને માવા, દૂધ, ડ્રાયફ્રૂટ્સ અને ઘી જેવી સામગ્રીનો ઉપયોગ થતી મીઠાઈમાં ઉત્પાદન ખર્ચ વધતાં ભાવ પર તેની વધુ અસર જોવા મળી રહી છે. મીઠાઈ ઉદ્યોગમાં ખાંડ સૌથી મહત્વપૂર્ણ કાચા માલ પૈકીની એક છે. તેથી ખાંડના ભાવમાં થતો વધારો મીઠાઈના ઉત્પાદન ખર્ચને સીધી અસર કરે છે. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ દેશમાં ખાંડના ભાવમાં ઓગસ્ટ દરમિયાન નોંધપાત્ર વધારો થયો હતો અને કેટલાક બજારોમાં છૂટક ભાવ 60-65 રૂપિયા પ્રતિ કિલો સુધી પહોંચ્યા હતા. તહેવારો દરમિયાન મીઠાઈનું વેચાણ સામાન્ય દિવસોની સરખામણીએ નોંધપાત્ર રીતે વધતું હોય છે. જન્માષ્ટમી સહિતના તહેવારોમાં લોકો પોતાના પરિવાર ઉપરાંત સગા-સંબંધીઓ અને મિત્રોને મીઠાઈ આપવાની પરંપરા જાળવે છે. તેથી તહેવારો દરમિયાન મીઠાઈ બજારમાં સ્વાભાવિક રીતે તેજી રહે છે. પરંતુ આ વખતે ભાવવધારાનું પરિબળ વેપારીઓ માટે ચિંતાનું કારણ બન્યું છે. ગ્રાહકો મીઠાઈ ખરીદવાનું ટાળતા નથી, પરંતુ ખરીદી કરતાં પહેલાં ભાવને ધ્યાનમાં લઈ રહ્યા છે. અગાઉ એક કિલો મીઠાઈ ખરીદનાર ગ્રાહક હવે ઓછો જથ્થો ખરીદે અથવા પોતાના બજેટ પ્રમાણે અન્ય વિકલ્પ પસંદ કરે તેવી સ્થિતિ જોવા મળી રહી છે.
View this post on Instagram
મીઠાઈના ભાવ વધવાથી ગ્રાહકનો ખર્ચ તો વધી રહ્યો છે, પરંતુ આવક અને ખરીદશક્તિમાં તે પ્રમાણમાં વધારો થયો નથી. પરિણામે તહેવારની મીઠાઈની ખરીદી હવે માત્ર પસંદગીનો વિષય નહીં પરંતુ બજેટનો પણ વિષય બની રહી છે. ગ્રાહકો માટે મીઠાઈના કિલોના ભાવમાં 100થી 300 રૂપિયા સુધીનો તફાવત પણ મહત્વનો બની જાય છે. ખાસ કરીને પરિવાર માટે મોટી માત્રામાં મીઠાઈ ખરીદવાની હોય ત્યારે કુલ બિલમાં નોંધપાત્ર વધારો થાય છે.મીઠાઈના વેપારીઓ સામે પણ મુશ્કેલી ઓછી નથી. એક તરફ ખાંડ સહિતના કાચા માલના ભાવ વધી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ ગ્રાહકોને ઊંચા ભાવ આપવાથી વેચાણ પર અસર થવાની ચિંતા છે. ભાવમાં વધારો ન કરવામાં આવે તો ઉત્પાદન ખર્ચ સામે નફાનું માર્જિન ઘટે છે અને ભાવ વધારવામાં આવે તો ગ્રાહકની ખરીદીના જથ્થામાં ઘટાડો થવાની શક્યતા રહે છે. આમ, વેપારીઓ માટે હાલ વધેલા ખર્ચ અને મર્યાદિત ગ્રાહક બજેટ વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પડકાર ઊભો થયો છે. ગુજરાતીઓ માટે તહેવાર અને મીઠાઈનો સંબંધ વર્ષોથી અતૂટ રહ્યો છે.
તહેવારના પ્રસંગે બજેટની ગણતરી હોવા છતાં લોકો મીઠાઈની ખરીદી કરતા હોય છે. તેથી વેપારીઓને સામાન્ય દિવસોની સરખામણીએ તહેવારોમાં વેચાણ વધવાની આશા છે. પરંતુ વેપારીઓના મતે ગયા વર્ષની સરખામણીએ આ વખતે ગ્રાહકોની ખરીદીનો જથ્થો ઓછો રહી શકે છે. એટલે કે વેચાણની રકમમાં વધારો જોવા મળે તો પણ તેનો અર્થ એ જરૂરી નથી કે મીઠાઈના કિલોના વેચાણમાં પણ એટલો જ વધારો થયો હોય. વધેલા ભાવના કારણે કુલ ટર્નઓવર અને વાસ્તવિક જથ્થાના વેચાણ વચ્ચે તફાવત ઊભો થઈ શકે છે. હાલની સ્થિતિમાં ખાંડના ભાવવધારાની અસર માત્ર એક ચીજના ભાવ સુધી સીમિત રહી નથી. ખાંડ મોંઘી થતાં મીઠાઈના ઉત્પાદન ખર્ચમાં વધારો થયો છે, મીઠાઈના ભાવ વધ્યા છે અને તેના કારણે ગ્રાહકોની ખરીદીના જથ્થા પર અસર થવાની શરૂઆત થઈ છે.
તહેવારોની મોસમમાં મીઠાઈનું બજાર સામાન્ય રીતે તેજ રહે છે, પરંતુ આ વખતે વેપારીઓ માટે સૌથી મોટો સવાલ ‘વધેલા ભાવ વચ્ચે વેચાણ કેટલું જળવાશે?’ એ છે. આમ, મીઠાઈની દુકાનોમાં તહેવારની રોનક અને મીઠાઈની મીઠાશ તો જોવા મળશે, પરંતુ ખાંડના વધેલા ભાવને કારણે ગ્રાહકોના બજેટમાં આવેલી કડવાશ અને વેપારીઓના વેચાણના ગણિત પર પડતી અસર જોવા મળી શકે છે.
