મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષની જ્વાળાઓ હવે વિશ્વભરના બજારોને દઝાડવા લાગી છે. ઈન્ટરનેશનલ મોનેટરી ફંડ (IMF) ના અધિકારીઓએ ચેતવણી આપી છે કે આ યુદ્ધ વૈશ્વિક વિકાસની ગતિને ધીમી કરી શકે છે અને મોંઘવારીમાં મોટો ઉછાળો લાવી શકે છે. ઉર્જા બજારો અને વેપાર માર્ગોમાં સર્જાયેલા અવરોધોને કારણે સમગ્ર વિશ્વમાં આર્થિક અસ્થિરતાનો ભય પેદા થયો છે.
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષની જ્વાળાઓ હવે વિશ્વભરના બજારોને દઝાડવા લાગી છે. ઈન્ટરનેશનલ મોનેટરી ફંડ (IMF) ના અધિકારીઓએ ચેતવણી આપી છે કે આ યુદ્ધ વૈશ્વિક વિકાસની ગતિને ધીમી કરી શકે છે અને મોંઘવારીમાં મોટો ઉછાળો લાવી શકે છે. ઉર્જા બજારો અને વેપાર માર્ગોમાં સર્જાયેલા અવરોધોને કારણે સમગ્ર વિશ્વમાં આર્થિક અસ્થિરતાનો ભય પેદા થયો છે.
વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર ‘ટ્રિપલ એટેક’
IMFના ડેપ્યુટી મેનેજિંગ ડિરેક્ટર બો લીના જણાવ્યા અનુસાર, વર્તમાન સ્થિતિમાં દરેક સંભાવનાઓ ત્રણ મુખ્ય જોખમો તરફ ઈશારો કરે છે:
ઉંચા ભાવો: ઇંધણ અને ખાદ્ય ચીજોના ભાવમાં વધારો.
ધીમો વિકાસ દર: જીડીપી ગ્રોથમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો.
અનિશ્ચિતતા: રોકાણકારો અને બજારોમાં ભયનું વાતાવરણ.
તેલ અને ગેસ બજારમાં 1970 કરતા પણ મોટો આંચકો
ઇન્ટરનેશનલ એનર્જી એજન્સી (IEA) ના ટિમ ગોલ્ડના જણાવ્યા મુજબ, અત્યારે તેલના પુરવઠામાં દૈનિક 1.3 કરોડ બેરલનો ઘટાડો થયો છે.
• આ આંચકો 1970ના દાયકાના તેલ સંકટ કરતા પણ બમણો મોટો છે.
• લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) ના નિકાસ માર્ગો પ્રભાવિત થયા છે, જેની અસર આગામી અઠવાડિયામાં વધુ તીવ્ર બનશે.
કયા દેશો પર કેટલી અસર?
• વૈશ્વિક ગ્રોથ: 20 થી 30 બેસિસ પોઈન્ટનો ઘટાડો થઈ શકે છે.
• યુરોપ: સૌથી વધુ અસર થવાની સંભાવના છે.
• એશિયા: મિશ્ર અસરો જોવા મળશે; આયાતકારો પર બોજ વધશે.
• અમેરિકા: સ્થાનિક ઉર્જા સ્ત્રોતોને કારણે અસરો પ્રમાણમાં ઓછી રહેશે.
વ્યવહારુ પડકારો અને નીતિગત ફેરફારો
પાકિસ્તાનના નાણામંત્રી મોહમ્મદ ઔરંગઝેબે જણાવ્યું હતું કે, માલસામાનની ઉપલબ્ધતા હોવા છતાં લોજિસ્ટિક્સ અને શિપિંગ સમય વધી જવાથી ખર્ચમાં તોતિંગ વધારો થયો છે. આ સ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે વિશ્વના દેશો હવે નીચે મુજબના ફેરફારો કરી શકે છે:
• ઉર્જા સ્ત્રોતોનું વૈવિધ્યકરણ: અન્ય દેશો પાસેથી તેલ-ગેસ લેવાનું શરૂ કરવું.
• વ્યૂહાત્મક અનામત: ઇંધણના સંગ્રહમાં વધારો કરવો.
• રિન્યુએબલ એનર્જી: પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જા અને ન્યુક્લિયર પાવરમાં રોકાણ વધારવું.
ગયા વર્ષે વૈશ્વિક અર્થતંત્રે મજબૂતી દર્શાવી હતી, પરંતુ ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવે હવે તમામ ગણતરીઓ ઉંધી પાડી દીધી છે. જો આ સંઘર્ષ લાંબો ચાલશે, તો તેની સૌથી વધુ અસર ગરીબ અને વિકાસશીલ દેશો પર પડશે, જ્યાં અનાજ અને ઇંધણની આયાત મોંઘી થવાથી સામાન્ય જનતાની ખરીદશક્તિ ઘટી જશે.
