ગુજરાતીઓ માટે કેરી એ માત્ર ફળ નથી, પણ એક લાગણી છે. ઉનાળાની ગરમીમાં આંબાના મોરથી શરૂ થતી આ સફર રસની જયાફતો સુધી પહોંચે છે. પરંતુ, હવે કેરીની સિઝન પૂરી થવા પર છે. રસના શોખીનો આગામી આખું વર્ષ આ સ્વાદ માણી શકે તે માટે ઘર-ઘરમાં કેરીનો રસ ફ્રોઝન (Freeze) કરીને સ્ટોર કરવાની તૈયારીઓ શરૂ થઈ ગઈ છે. પણ શું ફ્રોઝન કરેલો રસ ખાવો સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક છે? શું તેનાથી શરીરને કોઈ નુકસાન થાય? આવો જાણીએ આ વિષયની તમામ વિગતો.
કેરીના રસને ફ્રોઝન કરવો કે નહીં?
હા, ચોક્કસ કરી શકાય. મેડિકલ સાયન્સ અને ફૂડ એક્સપર્ટ્સના મતે, જો કેરીના રસને યોગ્ય તાપમાને અને સાચી રીતે ફ્રીઝ કરવામાં આવે તો તે બિલકુલ સેફ છે. ફ્રીઝિંગ પ્રક્રિયા રસમાં રહેલા બેક્ટેરિયાની ગ્રોથને અટકાવી દે છે, જેથી રસ લાંબા સમય સુધી બગડતો નથી અને તેના પોષક તત્વો પણ જળવાઈ રહે છે.
ઘરનો ફ્રોઝન રસ વિરુદ્ધ બહારનો ફ્રોઝન રસ: કયો ઉત્તમ?
બજારમાં પણ આખું વર્ષ ફ્રોઝન મેંગો પલ્પ મળતો હોય છે, પરંતુ ઘરના અને બહારના રસમાં મોટો તફાવત છે:
ઘરનો ફ્રોઝન રસ:
આ સૌથી ઉત્તમ અને હેલ્ધી ઓપ્શન છે. ઘરમાં આપણે ગુણવત્તાયુક્ત કેરી, પૂરતી સફાઈ અને કોઈપણ કેમિકલ વગર રસ તૈયાર કરીએ છીએ.
બહારનો ફ્રોઝન રસ:
બજારમાં મળતા પલ્પને લાંબો સમય સાચવવા માટે તેમાં ઘણીવાર ‘પ્રિઝર્વેટિવ્સ’ (Preservatives) અને આર્ટિફિશિયલ કલર કે વધુ પડતી ખાંડ ઉમેરવામાં આવે છે. આ કેમિકલ્સ સ્વાસ્થ્યને નુકસાન કરી શકે છે. તેથી, હંમેશા ઘરના જ ફ્રોઝન રસને આગ્રહ આપવો.
કેરીના રસને ફ્રોઝન કરવાની સાચી રીત
રસને આખું વર્ષ ફ્રેશ રાખવા માટે સ્ટોર કરવાની રીત ખૂબ મહત્વની છે:
1. પસંદગી અને સફાઈ:
સારી ગુણવત્તાવાળી અને બરાબર પાકેલી કેરી લો. તેને બરાબર ધોઈને કોરી કરી લો.
2. રસ કાઢવો:
રસ કાઢતી વખતે તેમાં પાણી કે દૂધ બિલકુલ ન ઉમેરવું. પાણી ઉમેરવાથી ફ્રીઝરમાં તેમાં બરફના ક્રિસ્ટલ્સ જામી જશે અને સ્વાદ બગડી જશે.
3. નાના કન્ટેનર્સનો ઉપયોગ:
આખા વર્ષનો રસ એક મોટા ડબ્બામાં ભરવાને બદલે, નાના-નાના ફૂડ-ગ્રેડ પ્લાસ્ટિકના એર-ટાઈટ ડબ્બા અથવા ઝિપલોક બેગનો ઉપયોગ કરો. એક ડબ્બામાં એટલો જ રસ ભરો જેટલો એકવારમાં વપરાઈ જાય.
4. જગ્યા છોડવી:
ડબ્બાને આખો ઉપર સુધી ન ભરવો, થોડી જગ્યા ખાલી રાખવી, કારણ કે ફ્રોઝન થયા પછી રસ થોડો ફૂલે છે.
રસ સ્ટોર કરતી વખતે શું ધ્યાનમાં રાખવું?
થોઇંગ નો નિયમ:
જ્યારે રસ ખાવો હોય ત્યારે ફ્રીઝરમાંથી ડબ્બો કાઢીને બહાર સામાન્ય તાપમાને અથવા ફ્રિજના નીચેના ખાનામાં ઓગળવા દો.
ફરી ફ્રીઝ ન કરવો:
એકવાર ઓગળેલા રસમાંથી વધેલો રસ ક્યારેય ભૂલથી પણ ફરી ફ્રીઝરમાં ન મૂકવો. આવું કરવાથી તેમાં હાનિકારક બેક્ટેરિયા પેદા થાય છે, જે ફૂડ પોઇઝનિંગ કે પેટની બીમારીઓ નોતરી શકે છે.
સમય મર્યાદા:
ઘરનો ફ્રોઝન રસ સામાન્ય રીતે 8 થી 10 મહિના સુધી વાપરી શકાય છે. 1 વર્ષથી વધુ જૂનો રસ વાપરવો ટાળવો.
કોણે ફ્રોઝન કરેલો રસ ન ખાવો જોઈએ?
સામાન્ય લોકો માટે આ રસ સેફ છે, પણ અમુક લોકોએ સાવચેત રહેવું:
ડાયાબિટીસના દર્દીઓ: ફ્રોઝન રસમાં ગ્લુકોઝ કન્સન્ટ્રેશન થોડું વધી શકે છે, તેથી ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ જ લેવો.
ખૂબ જ સંવેદનશીલ પાચનતંત્ર ધરાવતા લોકો: જે લોકોને વાસી કે ફ્રોઝન ફૂડ ખાવાથી તરત ગેસ, એસિડિટી કે પેટમાં ઈન્ફેક્શન થતું હોય, તેમણે બને ત્યાં સુધી તાજી સીઝનલ કેરી જ ખાવી.
અસ્થમા કે સાઇનસના દર્દીઓ: ફ્રોઝન રસ ખૂબ ઠંડો હોવાથી ગળામાં ઈન્ફેક્શન કે શ્વાસની તકલીફ વધારી શકે છે, માટે તેને રૂમ ટેમ્પરેચર પર આવ્યા પછી જ ખાવો.
તાજા અને ફ્રોઝન રસમાં શું ફરક પડે છે?
સ્વાદ અને સુગંધ: તાજા રસની જે અસલી સુગંધ અને કુદરતી મીઠાશ હોય છે, તેમાં ફ્રોઝન કર્યા પછી 10 થી 15 ટકા જેટલો નજીવો ઘટાડો થઈ શકે છે.
ટેક્સચર (બનાવટ): ફ્રોઝન રસ ઓગળ્યા પછી થોડો પાતળો અથવા પાણી છૂટું પડ્યું હોય તેવો દેખાઈ શકે છે, જો કે તેને બ્લેન્ડરથી એકરસ કરવાથી તે ફરી સરસ થઈ જાય છે.
પોષક તત્વો: આશ્ચર્યજનક રીતે, વિટામિન C અને A ફ્રોઝન થવા છતાં પણ લાંબા સમય સુધી સુરક્ષિત રહે છે, એટલે ન્યુટ્રિશનની દ્રષ્ટિએ મોટો ફરક પડતો નથી.
ટિપ સ્વાદ વધારવાનો સિક્રેટ નુસખો
રસને ફ્રોઝન કરતી વખતે જ તેમાં ખૂબ જ ઓછી માત્રામાં *ખાંડ અથવા સહેજ સંચળ અને ચપટી સૂંઠ પાવડર* મિક્સ કરી દેવાથી રસનો નેચરલ કલર કાળો પડતો નથી અને આખું વર્ષ તેનો કલર એકદમ બ્રાઈટ પીળો રહે છે.
કુદરતે કેરી આપણને ઉનાળાની ઋતુમાં શરીરને ઠંડક અને ઉર્જા આપવા માટે આપી છે. અલબત્ત, તાજી સીઝનલ કેરી ખાવાનો કોઈ વિકલ્પ નથી. પરંતુ જો સાચી રીત, પૂરતી સ્વચ્છતા અને ‘નો રી-ફ્રીઝિંગ’ ના નિયમનું પાલન કરવામાં આવે, તો ફ્રોઝન કરેલો કેરીનો રસ પણ સ્વાસ્થ્યને નુકસાન કર્યા વગર ચોમાસા કે શિયાળામાં ઉનાળાની યાદ તાજી કરાવી શકે છે. બસ, અતિરેક ટાળો અને સ્વાદ માણો!
(અસ્વીકરણ-સલાહ સહિતની આ સામગ્રી માત્ર સામાન્ય માહિતી પ્રદાન કરે છે.તે કોઈ પણ રીતે યોગ્ય તબીબી અભિપ્રાયનો વિકલ્પ નથી. વધુ વિગતો માટે હંમેશા નિષ્ણાત અથવા તમારા ફેમિલી ડોક્ટર ની સલાહ લો.)
