રાષ્ટ્રીય ઉત્પાદકતા પરિષદ (National Productivity Council – NPC) નો 68મો સ્થાપના દિવસ: રાષ્ટ્રીય ઉત્પાદકતા પરિષદ (NPC) 12 ફેબ્રુઆરી 2026 ના રોજ તેનો 68મો સ્થાપના દિવસ ઉજવે છે અને 12 થી 18 ફેબ્રુઆરી દરમિયાન સમગ્ર ભારતમાં રાષ્ટ્રીય ઉત્પાદકતા સપ્તાહ ઉજવાઈ રહ્યું છે. આ વર્ષની થીમ “વૃદ્ધિ એન્જિન તરીકે ક્લસ્ટર્સ: MSME માં ઉત્પાદકતા મહત્તમ બનાવવી” છે, જે ભારતની ઔદ્યોગિક સ્પર્ધાત્મકતાને મજબૂત બનાવવામાં ક્લસ્ટર-આધારિત વિકાસના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડે છે.
આ થીમ કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી અને NPC પ્રમુખ શ્રી પિયુષ ગોયલ દ્વારા સૂક્ષ્મ, લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (Micro, Small and Medium Enterprises – MSME) ને પ્રોત્સાહન આપવા, ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવા અને ટકાઉ ઔદ્યોગિકીકરણને પ્રોત્સાહન આપવા પર આપેલા ભારને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
થીમ ફોકસ: ક્લસ્ટર-આધારિત MSME વૃદ્ધિ
ક્લસ્ટર-આધારિત વિકાસને ઉત્પાદકતાને વેગ આપવા, સમાવેશી વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા અને ભારતીય ઉદ્યોગોને વૈશ્વિક મૂલ્ય શૃંખલાઓમાં એકીકૃત કરવા માટે એક વ્યૂહાત્મક સાધન તરીકે જોવામાં આવે છે. ભારતના તાજેતરના વેપાર કરારોના સંદર્ભમાં, નિકાસ તૈયારી અને ઉત્પાદન કાર્યક્ષમતા વધારવામાં MSME ક્લસ્ટરોને મજબૂત બનાવવાનું વધુ મહત્વ ધરાવે છે.
આ અભિગમનો ઉદ્દેશ્ય સ્કેલની અર્થવ્યવસ્થા બનાવવા, સપ્લાય ચેઇન એકીકરણમાં સુધારો કરવા અને નાના ઉદ્યોગોમાં ટેકનોલોજી અપનાવવાને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. ક્લસ્ટરોમાં ઉત્પાદકતા વધારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને, આ પહેલ MSME ને આર્થિક વિસ્તરણના મુખ્ય ડ્રાઇવરો તરીકે સ્થાન આપવાનો પ્રયાસ કરે છે.
રાષ્ટ્રવ્યાપી કાર્યક્રમો અને આઉટરીચ
બેંગલુરુ, ભુવનેશ્વર, ચંદીગઢ , ચેન્નાઈ, ગાંધીનગર, ગુવાહાટી, હૈદરાબાદ, જયપુર, કાનપુર, કોલકાતા, મુંબઈ અને પટણામાં સ્થિત NPCના 12 પ્રાદેશિક નિર્દેશાલયો દ્વારા સેમિનાર, વર્કશોપ અને જાગૃતિ કાર્યક્રમોની શ્રેણીનું આયોજન કરવામાં આવશે.
આ સપ્તાહ ભર ચાલનારા ઉજવણી દરમિયાન ચોવીસ સ્થાનિક ઉત્પાદકતા પરિષદો, વિવિધ કેન્દ્રીય મંત્રાલયો, રાજ્ય સરકારો, ઉદ્યોગ સંગઠનો અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ સહયોગ કરશે. આ કાર્યક્રમોનો ઉદ્દેશ્ય ઉત્પાદકતા, નવીનતા અને ટકાઉ ઔદ્યોગિક વિકાસમાં શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.
ઉત્પાદકતા વધારવામાં NPC ની ભૂમિકા
1958માં સ્થાપિત, રાષ્ટ્રીય ઉત્પાદકતા પરિષદ (NPC) વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલયના ઉદ્યોગ અને આંતરિક વેપાર પ્રમોશન વિભાગ હેઠળ એક સ્વાયત્ત સમાજ તરીકે કાર્ય કરે છે. તે ઔદ્યોગિક ઇજનેરી, પર્યાવરણીય અને ઉર્જા વ્યવસ્થાપન, કૃષિ-વ્યવસાય, ગુણવત્તા વ્યવસ્થાપન, માનવ સંસાધન વ્યવસ્થાપન અને ટેકનોલોજી વ્યવસ્થાપનમાં સલાહ અને તાલીમ પૂરી પાડે છે.
NPC ઉત્પાદકતા સુધારણામાં સંશોધન પણ કરે છે અને વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતા પ્રાપ્ત કરવામાં જાહેર અને ખાનગી ક્ષેત્ર બંને સંસ્થાઓને ટેકો આપે છે.
વૈશ્વિક જોડાણો અને વ્યૂહાત્મક મહત્વ
NPC એ ટોક્યો સ્થિત એશિયન પ્રોડક્ટિવિટી ઓર્ગેનાઇઝેશન (Asian Productivity Organization – APO) નો એક ઘટક છે, જેનો ભારત સ્થાપક સભ્ય અને વર્તમાન અધ્યક્ષ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ અને સ્થાનિક ક્ષમતા નિર્માણ દ્વારા, NPC નો ઉદ્દેશ્ય ઉત્પાદકતા ધોરણોને વધારવા અને ટકાઉ સામાજિક-આર્થિક વિકાસમાં યોગદાન આપવાનો છે. 68મા સ્થાપના દિવસની ઉજવણી સ્પર્ધાત્મક વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં વૃદ્ધિના એન્જિન તરીકે MSME ને મજબૂત બનાવવાના તેના આદેશને વધુ મજબૂત બનાવે છે.
રાષ્ટ્રીય ઉત્પાદકતા પરિષદ (NPC) શું છે?
રાષ્ટ્રીય ઉત્પાદકતા પરિષદ (NPC) એક રાષ્ટ્રીય સ્તરની સંસ્થા છે જે ભારતમાં ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપે છે. તેની સ્થાપના 1958માં ભારત સરકારના ઉદ્યોગ મંત્રાલય દ્વારા કરવામાં આવી હતી. તે એક સ્વાયત્ત, બહુપક્ષીય, બિન-લાભકારી સંસ્થા છે અને 1860ના સોસાયટીઝ રજિસ્ટ્રેશન એક્ટ XXI હેઠળ નોંધાયેલ છે. ઉપરાંત, NPC એ ટોક્યો સ્થિત એશિયન પ્રોડક્ટિવિટી ઓર્ગેનાઇઝેશન (APO) નો એક ઘટક છે જે એક આંતર-સરકારી સંસ્થા છે, જેનો ભારત સરકાર સ્થાપક સભ્ય અને વર્તમાન અધ્યક્ષ છે.
રાષ્ટ્રીય ઉત્પાદકતા પરિષદ માત્ર ઉકેલ પૂરો પાડતી નથી, પરંતુ ઉત્પાદકતા, સ્પર્ધાત્મકતા, નફામાં વધારો કરે છે, સલામતીમાં વધારો કરે છે અને સારી ગુણવત્તા સુનિશ્ચિત કરે છે.
રાષ્ટ્રીય ઉત્પાદકતા દિવસ 2026 નું મહત્વ
રાષ્ટ્રીય ઉત્પાદકતા દિવસનો ઉદ્દેશ્ય ઉત્પાદકતા, નવીનતા અને કાર્યક્ષમતાના મહત્વ વિશે જાગૃતિ વધારવાનો છે. સંસાધનોના ઉપયોગને મહત્તમ બનાવવા સાથે ઉત્પાદનને મહત્તમ બનાવવા માટે ઉત્પાદકતા પ્રત્યે જાગૃતિ વધારવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. રાષ્ટ્રીય ઉત્પાદકતા દિવસ અને રાષ્ટ્રીય ઉત્પાદકતા સપ્તાહનો ધ્યેય ભારતીય અર્થતંત્રના તમામ ક્ષેત્રોમાં ગુણવત્તા, કાર્યક્ષમતા અને સ્પર્ધાત્મકતામાં સુધારો કરવાના મહત્વ વિશે જાગૃતિ લાવવાનો છે, જેથી ભારત વૈશ્વિક નેતા બની શકે.
રાષ્ટ્રીય ઉત્પાદકતા દિવસ પર યોજાતા કાર્યક્રમોનો ઉદ્દેશ્ય ફક્ત ઉત્પાદન વધારવા ઉપરાંત ઉત્પાદકતાને “વિકાસશીલ ખ્યાલ” તરીકે પ્રોત્સાહન આપવાનો પણ છે. NPC ઉત્પાદકતાને એક સર્વાંગી ખ્યાલ તરીકે ભાર મૂકવા માંગે છે જે પર્યાવરણ, ગુણવત્તા અને માનવ સંસાધન વિકાસ જેવા મુદ્દાઓને ધ્યાનમાં લે છે.
