Thursday, February 29, 2024
Homeરાષ્ટ્રીયઆજથી 2000નો નોટ બદલો ચાલુ

આજથી 2000નો નોટ બદલો ચાલુ

- Advertisement -

દેશની તમામ બેંકોમાં આજથી એટલે કે મંગળવાર થી 2000ની નોટ બદલવાની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ રહી છે. 3 દિવસ પહેલાં 19 મેના રોજ રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાએ 2000ની નોટને ચલણમાંથી પાછી ખેંચવાની જાહેરાત કરી હતી. ગ્રાહકો 30 સપ્ટેમ્બર સુધી બેંકોમાં 2000ની નોટ બદલાવી અથવા તેમના ખાતામાં જમા કરાવી શકશે.

- Advertisement -

આરબીઆઇની સમયમર્યાદા પછી પણ 2000ની નોટ કાયદેસર રહેશે. એટલે કે હાલની નોટો અમાન્ય રહેશે નહીં. ડેડલાઈન માત્ર લોકોને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે છે, જેથી તેઓ આ નોટો જલદીથી બેંકોમાં પરત કરે.

આરબીઆઇ અને એસબીઆઇની ગાઈડલાઈન મુજબ, નોટો બદલવા માટે કોઈ આઇડીની જરૂર નથી અને કોઈ ફોર્મ ભરવાનું નથી. એક સમયે 20,000 રૂપિયાની માત્ર 10 નોટો જ બદલી શકાશે, પરંતુ આ નોટો ખાતામાં જમા કરાવવા પર કોઈ મર્યાદા નથી. બેંકો 2000ની નોટ નહીં આપે.

- Advertisement -

2 હજારની નોટ નવેમ્બર 2016માં બજારમાં આવી હતી. ત્યારે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ 500 અને 1000ની નોટ બંધ કરી દીધી હતી. તેના બદલે નવી પેટર્નમાં 500 અને 2000ની નવી નોટ બહાર પાડવામાં આવી હતી.
આરબીઆઇએ વર્ષ 2018-19થી 2000ની નોટ છાપવાનું બંધ કરી દીધું છે. ડોક્યુમેન્ટ વગર નોટ બદલવાના મામલે પીઆઇએલ બીજેપી નેતા અને વકીલ અશ્ર્વિન ઉપાધ્યાયે રિઝર્વ બેંક અને સ્ટેટ બેંકના ડોક્યુમેન્ટ વગર નોટો બદલવાના આદેશ સામે દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં પીઆઇએલ દાખલ કરી છે. તેઓએ કોઈપણ ઓળખ પુરાવા વિના 2000ની નોટો બદલવાની મંજૂરી ન આપવાની માંગ કરી છે.

એક દિવસ પહેલાં આરબીઆઈના ગવર્નર શક્તિકાંત દાસે કહ્યું હતું કે લોકોએ નોટ બદલવા માટે બેંકોમાં ભીડ ન કરવી જોઈએ. અમે 4 મહિનાનો સમય આપ્યો છે. લોકો આરામથી નોટો બદલાવે, પરંતુ સમયમર્યાદાને ગંભીરતાથી લો. આ નિર્ણય કરન્સી મેનેજમેન્ટ હેઠળ લેવામાં આવ્યો છે. 2000ની નોટને ચલણમાંથી હટાવવાના નિર્ણયની અર્થવ્યવસ્થા પર ઓછી અસર પડશે. ચલણમાં કુલ ચલણમાંથી માત્ર 10.8% 2000ની નોટોમાં છે. આરબીઆઇએ સોમવારે બીજી ગાઈડલાઈન જાહેર કરી હતી. જેમાં બેંકોને ગરમીને જોતા લોકો માટે છાંયાડો અને પાણીની વ્યવસ્થા કરવા જણાવાયું હતું. કેટલી નોટો બદલાઈ છે અને કેટલી જમા થઈ છે તેનો દૈનિક હિસાબ રાખો. દાસે કહ્યું હતું, ’જે પણ મુશ્કેલી આવશે, અમે તેને દૂર કરીશું. અમે બેંકો દ્વારા પણ આ પ્રક્રિયા પર નજર રાખીશું. ચિંતા કરવાની કોઈ વાત નથી. કરન્સી મેનેજમેન્ટ ઓપરેશન હેઠળ અમે 2000ની નોટોને ચલણમાંથી હટાવવાનું કામ શરૂ કર્યું છે.અગાઉ પણ લોકો દુકાનમાં 2000ની નોટ સ્વીકારતા ન હતા. અમારી જાહેરાત પછી કદાચ તેમાં વધારો થયો છે. અમે કહ્યું હતું કે તે લીગલ ટેન્ડર રહેશે. તમે 2000ની નોટ વડે ખરીદી કરી શકો છો. 30 સપ્ટેમ્બર સુધીમાં મોટાભાગની નોટો અમારી પાસે આવી જશે અને પછી અમે નક્કી કરીશું.

- Advertisement -

જમા કરાવનાર પાસેથી પાંચ નકલી નોટ મળશે તો FIR

આજથી 2000 રૂપિયાની ગુલાબી નોટો પાછી ખેંચવાની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ રહી છે. દરમિયાન, બેંકોમાં બદલાવનારી નોટોની તપાસ કરવાની પણ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. જો કોઈ વ્યક્તિ 2000 રૂપિયાની નોટો જમા કરાવવા માટે શાખામાં આવે છે અને તેની કેટલીક નોટો નકલી હોવાનું જણાય છે, તો આવી સ્થિતિમાં તે બેંક નોટ જપ્ત કરીને આગળની કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. આરબીઆઈ દ્વારા આ નકલી નોટો પર સ્ટેમ્પ લગાવવામાં આવશે, ત્યારબાદ તે જંક જેવી થઈ જશે.

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા દ્વારા કહેવામાં આવ્યું છે કે બેંકમાં જે 2000 રૂપિયાની નોટો બદલાઈ રહી છે તેની બારીકાઈથી તપાસ કરવામાં આવશે. તેની સચોટતા અને વાસ્તવિકતાની ખાતરી કરવા માટે, તેને નોટ શોર્ટિંગ મશીન્સ દ્વારા વર્ગીકૃત કરવામાં આવશે. ગયા એપ્રિલની શરૂઆતમાં નકલી નોટો અંગે આરબીઆઈ દ્વારા જારી કરવામાં આવેલી મુખ્ય સૂચનાઓને અનુસરીને આ નોટોની તપાસ કરવામાં આવશે.

જો કોઈ વ્યક્તિ દ્વારા એક્સચેન્જ માટે આપવામાં આવેલી નોટોમાંથી કોઈ પણ નકલી હોવાનું જણાય છે, તો તેના પૈસા તેને આપવામાં આવશે નહીં. નકલી નોટોના સંબંધમાં આરબીઆઈ દ્વારા આપવામાં આવેલી માર્ગદર્શિકા અનુસાર, મશીન દ્વારા બેંકના કાઉન્ટર પર એક્સચેન્જ કરવા માટે ગ્રાહક દ્વારા આપવામાં આવેલી રૂ. 2000ની નોટોના ચેકિંગ દરમિયાન, જો તેમાંથી કોઈ પણ નકલી હોવાનું જણાયું, તો બેંક નકલી હશે. ચલણ સ્ટેમ્પ કરવામાં આવશે અને તે જપ્ત કરવામાં આવશે. આ સ્ટેમ્પ મળ્યા બાદ આ નોટ નકામા કાગળ જેવી બની જશે.આવી દરેક નોંધ રેકોર્ડ માટે અલગ રજિસ્ટરમાં દાખલ કરવામાં આવશે. આ સમય દરમિયાન જો કોઈ બેંક આવી નોટો ગ્રાહકોને પરત કરતી જોવા મળશે તો નકલી નોટોમાં બેંકની સંડોવણી ધ્યાનમાં લેવામાં આવશે અને દંડ પણ વસૂલવામાં આવશે. જો કોઈ વ્યક્તિ દ્વારા બદલી કરવામાં આવતી દસ નોટોમાંથી ચાર નોટ નકલી હોવાનું જણાય તો આ સ્થિતિમાં બેંક શાખા તેની માહિતી માસિક રિપોર્ટમાં પોલીસને આપશે.જયારે જો આ સંખ્યા પાંચ કે તેથી વધુ હોય તો આમાં કેસ એફઆઇઆર નોંધીને તેમની તપાસ કરવામાં આવશે. આ સાથે, માસિક ધોરણે નોંધાયેલી આવી એફઆઇઆરની નકલ પણ બેંકની મુખ્ય શાખાને મોકલવામાં આવશે. આવી સ્થિતિમાં, નકલી નોટોને લગતી કોઈપણ સમસ્યાથી બચવા માટે, તમે આ નોટોને જાતે પણ ઓળખી શકો છો. આ કરવું ખૂબ જ સરળ છે.

- Advertisement -
RELATED ARTICLES
- Advertisment -

Most Popular