કોટા સ્ટોન એ તેના ટકાઉપણા અને કુદરતી દેખાવને કારણે ભારતીય ઘરોમાં ફ્લોરિંગ માટે ખૂબ જ લોકપ્રિય પસંદગી છે. પરંતુ જ્યાં ખારું પાણી આવતું હોય અથવા સતત પાણીનો વપરાશ થતો હોય (જેમ કે બાથરૂમ, વરંડા કે રસોડું), ત્યાં સમય જતાં પથ્થર પર સફેદ કે પીળા રંગના ક્ષારના ડાઘ જામી જાય છે. આ ડાઘા ફ્લોરિંગનો લુક ખરાબ કરે છે. યોગ્ય પદ્ધતિ વાપરીને આ ડાઘ ઘરે બેઠા સહેલાઈથી દૂર કરી શકાય છે. કોટા સ્ટોન એ એક કુદરતી લાઈમસ્ટોન (ચૂનાનો પથ્થર) છે, તેથી તેના પર ભૂલથી પણ હાર્ષ કેમિકલ, તેજાબ ઉપયોગ કરવો જોઈએ નહીં. આ વસ્તુઓ પથ્થરની ચમક કાયમ માટે છીનવી લે છે. કોટા સ્ટોન પરથી ક્ષાર અથવા હાર્ડ વોટરના સફેદ ડાઘ (Hard Water Stains) સુરક્ષિત રીતે હટાવવા માટે નીચેની પદ્ધતિઓ અપનાવો.
ઘરેલુ ઉપચાર (હળવા ડાઘ માટે)
- હળવા અને તાજા ક્ષારના ડાઘ હટાવવા માટે ઘરમાં રહેલી વસ્તુઓનો ઉપયોગ કરવો સૌથી સલામત છે:
- સફેદ સરકો અને પાણી: સરકા અને નવશેકા પાણીને સરખા પ્રમાણમાં મિક્સ કરો. આ મિશ્રણને ડાઘ પર રેડી 10-15 મિનિટ રહેવા દો. ત્યારબાદ નરમ બ્રશ અથવા સ્ક્રેપરથી હળવા હાથે ઘસીને પાણીથી ધોઈ લો.
- બેકિંગ સોડાની પેસ્ટ: બેકિંગ સોડામાં થોડું પાણી મેળવી ઘટ્ટ પેસ્ટ બનાવો. તેને ડાઘ વાળા ભાગ પર લગાવો અને 20 મિનિટ સુકાવા દો. પછી બ્રશથી ઘસીને ધોઈ નાખો.
પીએચ-ન્યુટ્રલ સ્ટોન ક્લીનર (જિદ્દી ડાઘ માટે)
- જો ડાઘ ખૂબ જૂના અને ઘટ્ટ હોય, તો સ્પેશિયલ ક્લીનરનો ઉપયોગ કરવો પડે છે
- સામાન્ય ટાઇલ ક્લીનરને બદલે બજારમાં મળતા ખાસ કુદરતી પથ્થર માટેના ક્લીનરનો ઉપયોગ કરો લિક્વિડ સ્ટોન ક્લીનરને બોટલ પર આપેલા નિર્દેશો મુજબ પાણીમાં મિક્સ કરો તેને ડાઘ વાળા ભાગ પર લગાવી થોડી મિનિટો રહેવા દો અને સોફ્ટ બ્રશ કે સ્પોન્જ થી સાફ કરો.
- બજારમાં કોટા સ્ટોન અને માર્બલ માટે ખાસ ‘સ્ટોન સફેસ ક્લીનર’ મળે છે.
પ્રોફેશનલ પોલિશિંગ (જો ડાઘ બહુ ઊંડા હોય તો)
- જો ક્ષારના ડાઘ પથ્થરની અંદર સુધી ઉતરી ગયા હોય અને કોઈ ઘરેલુ ઉપાયથી ન નીકળે, તો ડાયમંડ પેડ પોલિશિંગ કે ફ્લોર બફિંગ કરાવવું પડે છે. આનાથી પથ્થરનું ઉપરનું પાતળું પડ સાફ થઈને નવો જેવો લુક પાછો આવે છે.
ધ્યાનમાં રાખવાની મહત્વની બાબતો
- ખૂબ કડક એસિડ ના વાપરવો: સ્ટ્રોંગ ફિનાઇલ કે સીધા એસિડથી કોટા સ્ટોનનું પોલિશિંગ નાશ પામે છે અને પથ્થર ખરબચડો થઈ જાય છે.
- તારના કૂચાનો ઉપયોગ ન કરવો: લોખંડના કૂચાથી પથ્થર પર સ્ક્રેચ પડી શકે છે, તેથી પ્લાસ્ટિકના બ્રશનો જ ઉપયોગ કરવો.
- હાથમોજાં (Gloves) પહેરવા: કોઈ પણ કેમિકલ કે સરકાનો ઉપયોગ કરતી વખતે હાથમાં ગ્લોવ્ઝ અવશ્ય પહેરવા.
ક્ષારના ડાઘ ફરી ન પડે તે માટેના ઉપાયો
- કોટા સ્ટોન પર પાણી જમા ન થવા દો, ભીના ફ્લોરને તુરંત સૂકા પોતાથી સાફ કરો.
- વરંડા કે બાથરૂમમાં કોટા સ્ટોન પર “Stone Sealer” (સ્ટોન સિલર) લગાવો. સિલર પથ્થરમાં પાણી કે ક્ષારને શોષાવા દેતું નથી.
કોટા સ્ટોન પર ક્ષારના ડાઘ પડવા એ સામાન્ય બાબત છે, પરંતુ યોગ્ય સમયે ધ્યાન આપવામાં આવે તો પથ્થરની ચમક લાંબા સમય સુધી જાળવી શકાય છે. સામાન્ય ડાઘ માટે સરકો અને બેકિંગ સોડા જેવા સરળ ઉપાયો શ્રેષ્ઠ છે, જ્યારે જિદ્દી ડાઘ માટે સાવચેતીપૂર્વક ક્લીનરનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ. નિયમિત સાફ-સફાઈ અને પાણી સુકા રાખવાની ટેવથી કોટા સ્ટોનને વર્ષો સુધી નવા જેવો રાખી શકાય છે.
(અસ્વીકરણ: આ લેખમાં આપવામાં આવેલી માહિતી સામાન્ય ઘરગથ્થુ સફાઈના ઉપાયો અને જાહેરમાં ઉપલબ્ધ જાણકારી પર આધારિત છે.ચોક્કસ પરિણામો માટે કે કોઈપણ નુકસાન, માટે ખબર ગુજરાત જવાબદાર રહેશે નહીં.)
