આપણું રસોડું એ એક નાનું આયુર્વેદિક દવાખાનું છે. રોજ સવારે ખાલી પેટે સાદા પાણીના બદલે જો ચોક્કસ મસાલાઓથી તૈયાર કરેલું પાણી પીવામાં આવે, તો તે શરીર માટે ‘અમૃત’ સાબિત થાય છે. જીરું, મેથી, અજમો અને વરિયાળી જેવા મસાલાઓમાં એન્ટી-ઓક્સિડન્ટ્સ અને પાચક તત્વો ભરપૂર માત્રામાં હોય છે. જો કે, દરેક વ્યક્તિની પ્રકૃતિ અલગ હોય છે, તેથી કઈ સમસ્યામાં કયું પાણી પીવું અને કોણે ન પીવું, તે જાણવું ખૂબ જ જરૂરી છે.
1. જીરાનું પાણી
કયા રોગ માટે શ્રેષ્ઠ: મંદ પાચનક્રિયા, ગેસ, એસિડિટી, વજન વધવો અને લોહીની ઉણપ (એનિમિયા).
કોણે પીવું જોઈએ: જે લોકોનું મેટાબોલિઝમ ધીમું હોય, પેટ ફૂલી જતું હોય અને જેઓ વજન ઘટાડવા માંગતા હોય.
કોણે ન પીવું અથવા સાવચેતી રાખવી: જેમના શરીરમાં અતિશય ગરમી (પિત્ત) રહેતી હોય તેમણે ઉનાળામાં આનું વધુ પડતું સેવન ન કરવું.
કેવી રીતે બનાવવું: 1 ચમચી જીરાને રાત્રે 1 ગ્લાસ પાણીમાં પલાળી દો. સવારે તેને ઉકાળી, ગાળીને નવશેકું પીવું.
2. મેથીનું પાણી
કયા રોગ માટે શ્રેષ્ઠ: ડાયાબિટીસ (બ્લડ શુગર કંટ્રોલ), સાંધાના અને ઘૂંટણના દુખાવા (વાયુના રોગો), અને હાઈ કોલેસ્ટ્રોલ.
કોણે પીવું જોઈએ: મધુમેહ (ડાયાબિટીસ) ના દર્દીઓ અને યુરિક એસિડ અથવા વાયુના કારણે સાંધાના દુખાવાથી પરેશાન લોકો માટે આ બેસ્ટ છે.
કોણે ન પીવું: સગર્ભા સ્ત્રીઓ (પ્રેગ્નન્ટ મહિલાઓ) એ મેથીનું પાણી ન પીવું જોઈએ કારણ કે તેની તાસીર ગરમ હોય છે. ખૂબ જ પાતળા લોકોએ પણ આનાથી બચવું જોઈએ.
કેવી રીતે બનાવવું: 1 ચમચી મેથીદાણા રાત્રે પાણીમાં પલાળો. સવારે પાણી ગાળીને પી લો (ઈચ્છો તો મેથી ચાવીને પણ ખાઈ શકાય).
3. અજમાનું પાણી
કયા રોગ માટે શ્રેષ્ઠ: પેટનો તીવ્ર દુખાવો, જૂની કબજિયાત, અસ્થમા/શરદી-કફ અને માસિક ધર્મ દરમિયાન થતો દુખાવો.
કોણે પીવું જોઈએ: જેમને વારંવાર કફ થતો હોય, અપચો રહેતો હોય અથવા પીરિયડ્સમાં અનિયમિતતા અને દુખાવો હોય તેવી મહિલાઓ માટે ગુણકારી છે.
કોણે ન પીવું: અજમાની તાસીર ખૂબ ગરમ હોય છે. તેથી જેમને પાઇલ્સ (હરસ-મસા), નસકોરી ફૂટવાની સમસ્યા હોય કે પેટમાં અલ્સર હોય તેમણે આ પાણી ન પીવું.
કેવી રીતે બનાવવું: અડધી ચમચી અજમાને 1 ગ્લાસ પાણીમાં ઉકાળો, પાણી અડધું થાય એટલે ગાળીને ચાની જેમ ધીમે-ધીમે પીવું.
4. વરિયાળીનું પાણી
કયા રોગ માટે શ્રેષ્ઠ: શરીરની ગરમી, એસિડિટી, આંખોની નબળાઈ અને ત્વચાના રોગો (ખીલ).
કોણે પીવું જોઈએ: જેમના શરીરમાં પિત્ત વધારે હોય, હાથ-પગમાં બળતરા થતી હોય અને મોઢામાંથી દુર્ગંધ આવતી હોય. આ પાણી તાસીરમાં ઠંડું હોય છે.
કેવી રીતે બનાવવું: 1 ચમચી વરિયાળી રાત્રે પલાળીને સવારે એ પાણી ગાળીને પી લેવું.
નરણા કોઠે મસાલાનું પાણી પીવું એ સ્વાસ્થ્ય સુધારવાનો કુદરતી અને ઘરેલું કીમિયો છે. પરંતુ યાદ રાખવું કે, આ બધી વસ્તુઓનો પ્રયોગ તમારી શરીરની પ્રકૃતિ (વાત, પિત્ત કે કફ) મુજબ કરવો જોઈએ. જો તમને ગરમી વધારે લાગતી હોય તો વરિયાળી, વાયુ કે સાંધાનો દુખાવો હોય તો મેથી અને પાચનની સમસ્યા હોય તો જીરાનું પાણી પસંદ કરવું શ્રેષ્ઠ રહેશે. કોઈપણ એક પ્રયોગ સળંગ ૨-૩ મહિનાથી વધુ ન કરવો, વચ્ચે થોડા દિવસનો વિરામ લેવો હિતાવહ છે.
(અસ્વીકરણ: સલાહ સહિતની આ સામગ્રી માત્ર સામાન્ય માહિતી પ્રદાન કરે છે. તે કોઈ પણ રીતે યોગ્ય તબીબી અભિપ્રાયનો વિકલ્પ નથી. વધુ વિગતો માટે હંમેશા નિષ્ણાત અથવા તમારા ડૉક્ટરની સલાહ લો.)
