આજના આધુનિક યુગમાં સોશિયલ મીડિયા આપણા દૈનિક જીવનનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ બની ગયું છે. લોકો એકબીજા સાથે જોડાવા, માહિતીની આપ-લે કરવા અને મનોરંજન માટે વિવિધ પ્લેટફોર્મ્સનો ઉપયોગ કરે છે. પરંતુ, આ ડિજિટલ યુગમાં સિક્કાની બીજી બાજુ સાયબર ક્રાઇમ અને ડિજિટલ છેતરપિંડી પણ ઝડપથી વધી રહી છે. સોશિયલ મીડિયા પર કોઈ અન્ય વ્યક્તિના નામ, ફોટો કે ઓળખનો ઉપયોગ કરીને નકલી પ્રોફાઇલ બનાવવી એ અતિ ગંભીર બાબત છે. આ પ્રકારની બોગસ પ્રોફાઇલ્સ દ્વારા લોકો સાથે છેતરપિંડી, પૈસાની માગણી અથવા વ્યક્તિગત છબી ખરાબ કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં તાત્કાલિક યોગ્ય પગલાં ભરીને તે એકાઉન્ટને રિપોર્ટ કરવું અત્યંત જરૂરી છે.તો ચાલો અહી વિવિધ પ્લેટફોર્મ પર નકલી પ્રોફાઈલને કેવી રીતે રીપોર્ટ કરવું જાણીએ..
વિવિધ પ્લેટફોર્મ્સ પર નકલી પ્રોફાઇલ રિપોર્ટ કરવાની રીત
જો તમારી કે કોઈ પરિચિતની નકલી પ્રોફાઇલ બનાવવામાં આવી હોય, તો વિવિધ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પર નીચે મુજબની પ્રક્રિયા દ્વારા તેને સરળતાથી રિપોર્ટ કરી શકાય છે:
1. ફેસબુક (Facebook)
નકલી પ્રોફાઇલ પર જાઓ \rightarrow ત્રણ બિંદુઓ (…) પર ક્લિક કરો \rightarrow “Find Support or Report Profile” પસંદ કરો \rightarrow “Pretending to be Someone” પસંદ કરો \rightarrow “Me” પસંદ કરી રિપોર્ટ કરો.
2. ઇન્સ્ટાગ્રામ (Instagram)
* નકલી પ્રોફાઇલ પર જાઓ \rightarrow ત્રણ બિંદુઓ પર ક્લિક કરો \rightarrow “Report” પસંદ કરો \rightarrow “Pretending to be Someone” \rightarrow “Me” પસંદ કરી રિપોર્ટ કરો.
3. ટ્વિટર / X (Twitter)
* નકલી પ્રોફાઇલ પર જાઓ \rightarrow વધુ (More) પર ક્લિક કરો \rightarrow “Report” \rightarrow “Pretending to be me” પસંદ કરો અને રિપોર્ટ કરો.
4. લિંક્ડઇન (LinkedIn)
* પ્રોફાઇલ પર જાઓ \rightarrow “More” \rightarrow “Report/Block” \rightarrow “Pretending to be someone else” \rightarrow “Me” પસંદ કરો.
5. સ્નેપચેટ (Snapchat)
* નકલી પ્રોફાઇલ પર જાઓ \rightarrow પ્રોફાઇલ આઇકન પર ક્લિક કરો \rightarrow ત્રણ બિંદુઓ પર ટેપ કરો \rightarrow “Report” \rightarrow “Impersonation or Fake Profile” પસંદ કરો \rightarrow જરૂરી વિગતો આપીને રિપોર્ટ કરો.
6. યુટ્યુબ (YouTube)
* નકલી ચેનલ પર જાઓ \rightarrow “About” ટેબમાં જાઓ \rightarrow “Report User” પસંદ કરો \rightarrow “Impersonation” પસંદ કરી રિપોર્ટ કરો.
ધ્યાન રાખવા જેવી મહત્વની બાબતો
1. સ્ક્રીનશોટ સાચવો: રિપોર્ટ કરતા પહેલા નકલી પ્રોફાઇલના ફોટો, નામ અને પ્રોફાઇલ લિંક (URL)ના સ્ક્રીનશોટ લઈ લો, જેથી ભવિષ્યમાં પુરાવા તરીકે કામ આવે.
2. પૈસાની આપ-લે ન કરવી: જો આવી પ્રોફાઇલ દ્વારા મેસેજ કરીને પૈસા માંગવામાં આવે, તો તાત્કાલિક તમારા મિત્રો અને સંબંધીઓને સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ મૂકીને જાગરૂક કરો.
3. સાયબર હેલ્પલાઇન: જો નકલી પ્રોફાઇલ દ્વારા તમારી સાથે કોઈ મોટું નાણાકીય કે માનસિક છેતરપિંડીનું કૃત્ય થાય, તો ભારત સરકારના 1930 નંબર પર સંપર્ક કરી શકો છો અને ફરિયાદ નોંધાવી શકો છો.
ઇન્ટરનેટ અને સોશિયલ મીડિયા જેટલું ઉપયોગી છે, તેટલું જ સાવચેત રહેવું પણ અનિવાર્ય છે. આપણી વ્યક્તિગત માહિતી સુરક્ષિત રાખવી અને સાયબર જાગરૂકતા કેળવવી એ સમયની માગ છે. જો કોઈ તમારી ઓળખનો ગેરઉપયોગ કરવાનો પ્રયાસ કરે, તો ડર્યા વગર તાત્કાલિક સંબંધિત પ્લેટફોર્મ પર રિપોર્ટ કરી તે પ્રોફાઇલને બ્લોક કે ડિલીટ કરાવવી જોઈએ. ડિજિટલ દુનિયામાં માત્ર એક નાનકડું અને જાગરૂક પગલું તમને અને તમારા સ્વજનોને મોટા સાયબર ફ્રોડથી બચાવી શકે છે.
Reference: Gujarat Police Cyber Crime Branch
(અસ્વીકરણ: હાલ ડિજિટલ યુગમાં થતા સાયબર ગુનાઓને ધ્યાને રાખી સાવચેતીરૂપ આ માહિતી પ્રદાન કરવામાં આવેલ છે. જો આપ કોઈ પણ રીતે સાયબર ક્રાઇમનો ભોગ બનો છો તો તરત જ 1930 ડાયલ કરો અથવા સાયબર ક્રાઇમ પોર્ટલ પર ઓનલાઈન ફરિયાદ નોંધાવો. આપ નજીકની સાયબર ક્રાઇમ બ્રાન્ચનો પણ સંપર્ક કરી શકો છો.)
