સોશિયલ મીડિયા AI-જનરેટેરેટેડ વિડિઓઝથી ભરેલું છે. અસલી અને નકલી વચ્ચે ભેદ પાડવો વધુને વધુ મુશ્કેલ બની રહ્યો છે. સરકારે આ પ્રથાઓ પર કડક કાર્યવાહી કરવા માટે નવા નિયમો જારી કર્યા છે.સરકારે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સનો ઉપયોગ કરીને બનાવેલી સામગ્રી અંગે નવા નિયમો જાહેર કર્યા છે. આ નિયમોની સીધી અસર સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ અને ડિજિટલ કંપનીઓ પર પડશે. હવે, ઇન્ટરનેટ પર AI ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવતી કોઈપણ સામગ્રી પર સ્પષ્ટ રીતે લેબલ લગાવવું જરૂરી રહેશે . આ ફેરફારો 20 ફેબ્રુઆરી, 2026 થી અમલમાં આવશે.
તાજેતર ના સમયમાં ડીપફેક વીડિયો , નકલી છબીઓ અને નકલી ઓડિયો ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યા છે. સામાન્ય વપરાશકર્તાઓ માટે વાસ્તવિક અને નકલી સામગ્રી વચ્ચે તફાવત કરવો મુશ્કેલ બની ગયું છે. સરકાર માને છે કે આનાથી ખોટી માહિતી, બદનક્ષી અને છેતરપિંડીમાં વધારો થયો છે. નવા નિયમો આ ખતરાને નિયંત્રિત કરવાનો પ્રયાસ છે. સરકારે હવે સ્પષ્ટ રીતે કૃત્રિમ સામગ્રીને વ્યાખ્યાયિત કરી છે, જે કમ્પ્યુટર અથવા અલ્ગોરિધમ દ્વારા બનાવવામાં આવેલા અને વાસ્તવિક દેખાવા અને અનુભવવા માટે બનાવવામાં આવેલા ઑડિઓ, વિડિયો, ફોટા
અથવા વિઝ્યુઅલનો સંદર્ભ આપે છે.
આનો અર્થએ છે કે એવી સામગ્રી જે કોઈ વ્યક્તિ અથવા ઘટનાને એવી રીતે રજૂ કરે છે કે લોકો તેને સાચી માને છે. જોકે, સરળ સંપાદન, રંગ સુધારણા, અનુવાદ અથવા દસ્તાવેજ બનાવટ આ ક્ષેત્રમાં આવતા નથી, જ્યાં સુધી તે ખોટો અથવા ગેરમાર્ગે દોરતો રેકોર્ડ ન બનાવે. આનો અર્થ એ છે કે એવી સામગ્રી જે કોઈ વ્યક્તિ અથવા ઘટનાને એવી રીતે રજૂ કરે છે કે લોકો તેને સાચી માને છે. જોકે, સરળ સંપાદન, રંગ સુધારણા, અનુવાદ અથવા દસ્તાવેજ બનાવટ આ ક્ષેત્રમાં આવતા નથી, જ્યાં સુધી તે ખોટો અથવા ગેરમાર્ગે દોરતો રેકોર્ડ ન બનાવે.
AI જનરેટરે કરેલી સામગ્રી ત્રણ કલાકની અંદર દૂર કરવી પડશે
સૌથી મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર એ છે કે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સે હવે ત્રણ કલાકની અંદર ખોટી અથવા ગેરકાયદેસર AI જનરેટેરેટેડ સામગ્રી દૂર કરવાની રહેશે . પહેલાં, આ સમયમર્યાદા 36 કલાક હતી. આનો અર્થ એ થયો કે જો કોઈ પ્લેટફોર્મ ડીપફેક વિડિઓ, નકલી દસ્તાવેજ અથવા ઉશ્કેરણીજનક AI સામગ્રી ફેલાવવામાં આવી રહી છે તે શોધે છે, તો તેણે તાત્કાલિક પગલાં લેવા જોઈએ. સરકાર માને છે કે દૂર કરવામાં વિલંબ કરવાથી પહેલાથી જ થયેલા નુકસાનમાં પરિણમશે. સરકારે એ પણ નિર્ણય લીધો છે કે સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓએ દર ત્રણ મહિને વપરાશકર્તાઓને નિયમોની જાણ કરવી ફરજિયાત રહેશે હે . વપરાશકર્તા ઓને સ્પષ્ટપણે જાણ કરવામાં આવશે કે AI દ્વારા બનાવેલ ગેરકાયદેસર અથવા વાંધાજનક સામગ્રી શેર કરવાથી IT એક્ટ, નવા ફોજદારી કાયદા, POCSO અને અન્ય કાયદાઓ હેઠળ કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
લેબલિંગ આવશ્યક છે
નવા નિયમોનું બીજું મુખ્ય પાસું ઓળખ અને લેબલિંગ છે. સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓને એવા સાધનોનો ઉપયોગ કરવાની જરૂર પડશે જે AI-જનરેટેરેટેડ સામગ્રીને ઓળખી શકે. આવી સામગ્રી સ્પષ્ટ રીતે લેબલ કરેલી હોવી જોઈએ અને તેની સાથે ડિજિટલ ઓળખ અથવા મેટાડેટા હોવો જોઈએ જેને જે દૂર કરી શકાતો નથી. ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે કોઈપણ AI સામગ્રી શોધાયેલ ન રહે. સરકારે ચોક્કસ પ્રકારની સામગ્રી પર ખાસ નિયંત્રણો લાદ્યા છે. પ્લેટફોર્મ્સે બાળ જાતીય શોષણ, સંમતિ વિના લેવામાં આવેલા ખાનગી ફોટા અથવા વિડિઓઝ, નકલી દસ્તાવેજો, શસ્ત્રો અથવા હિંસા, અને વ્યક્તિઓ અથવા ઘટનાઓના ડીપફેક વિડિઓઝ દર્શાવતી સામગ્રી ને તાત્કાલિક અવરોધિત કરવી અથવા દૂર કરવી આવશ્યક છે. આ ક્ષેત્રોમાં બેદરકારી કંપનીઓ સામે કાર્યવાહી માં પરિણમી શકે છે.
સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓની જવાબદારી વધશે
હવે, સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓની જવાબદારીઓ વધી ગઈ છે. જ્યારે કોઈ વપરાશકર્તા કંઈક પોસ્ટ કરે છે, ત્યારે તેમણે જાહેર કરવું જોઈએ કે શું તે સામગ્રી AI દ્વારા બનાવવામાં આવી છે. પ્લેટફોર્મ્સ આને ફક્ત તક પર છોડી શકતા નથી. કંપનીઓએ તકનીકી રીતે પણ ચકાસવું જોઈએ કે વપરાશકર્તા સત્ય કહી રહ્યો છે કે નહીં.
કોઈ પ્લેટફોર્મ પાલન ન કરે,તો તેના કાનૂની રક્ષણો ગુમાવી શકાય છે. આનો અર્થ એ છે કે સરકાર હવે પ્લેટફોર્મને સીધી રીતે જવાબદાર ઠેરવી રહી છે. આ ફેરફારોમાં હાલના કાયદાઓમાં સુધારો પણ શામેલ છે. નવા નિયમો ભારતીય દંડ સંહિતાને નવા ફોજદારી સંહિતા સાથે બદલી નાખે છે. આનો અર્થએ છે કે ડિજિટલ નિયમો દેશના નવા કાનૂની માળખા સાથે સુસંગત છે. સરકારનું કહેવું છે કે આ નિયમો ફેક ન્યૂઝ, ડીપફેક્સ અને ગેરમાર્ગે દોરનારા પ્રચારના ફેલાવાને રોકશે, જેનાથી ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મપર વિશ્વાસ વધશે. જોકે, આ કંપનીઓ માટે પડકારો પણ ઉભા કરે છે. તેમને ટેકનોલોજીમાં ભારે રોકાણ કરવાની અને AI સામગ્રી ઓળખ પ્રણાલી વિકસાવવાની જરૂર પડશે. દરેક પોસ્ટનું નિરીક્ષણ કરવું સરળ કાર્ય નથી. સમય જતાં, એ સ્પષ્ટ થશે કે આ નિયમોનો જમીન પર કેટલો પ્રભાવ પડશે. હાલ પૂરતું, એ ચોક્કસ છે કે AI-જનરેટેરેટેડ કન્ટેન્ટને હવે હળવાશથી લેવામાં આવશે નહીં.સોશિયલ મીડિયા પર જે દેખાય છે તેની જવાબદારી હવે ફક્ત વપરાશકર્તાની જ નહીં,પણ પ્લેટફોર્મની પણ છે.
