આપણે સૌ દરરોજ સવારે ઉઠીને બ્રશ ચોક્કસ કરીએ છીએ, પરંતુ ઓરલ હાઈજીન માટે એટલી જ મહત્વપૂર્ણ બાબત જીભની સફાઈ (ટંગ ક્લીનિંગ) અણદેખી કરી દઈએ છીએ. ડેન્ટલ સંશોધનો દર્શાવે છે કે માત્ર બ્રશ કરવાથી મોંના 25% ભાગની જ સફાઈ થાય છે. બાકીના 75% બેક્ટેરિયા જીભ અને ગાલના અંદરના ભાગમાં રહી જાય છે.
જીભ સાફ કરવાના મુખ્ય ફાયદા
- મોંની દુર્ગંધથી મુક્તિ: મોંમાંથી આવતી 80% થી 90% દુર્ગંધનું કારણ જીભ પર જમા થતા બેક્ટેરિયા અને મૃત કોષો છે.
- સ્વાદ પરખવાની ક્ષમતા વધે: જીભ પરની પરત દૂર થવાથી ટેસ્ટ બડ્સ ખુલ્લા થાય છે, જેથી ખોરાકનો સાચો સ્વાદ અનુભવાય છે.
- પાચનક્રિયામાં સુધારો: આયુર્વેદ મુજબ સવારે જીભ સાફ કરવાથી લાળરસનું ઉત્સર્જન યોગ્ય રીતે થાય છે, જે પાચન માટે ઉત્તમ છે.
- દાંત અને પેઢાંનું રક્ષણ: જીભ પરના બેક્ટેરિયા દાંત પર જઈને પ્લેક અને કેવિટી (સડો) થવાનું જોખમ ઘટાડે છે.
જીભ સાફ ન કરવાથી થતા નુકસાન
- ક્રોનિક બેડ બ્રેથ : મોંમાંથી સતત દુર્ગંધ આવવાની સમસ્યા કાયમી બની શકે છે.
- ફંગલ ઇન્ફેક્શન: જીભ પર સફેદ પરત વધુ જામવાથી બેક્ટેરિયા અને ફંગસનો ઉપદ્રવ વધે છે.
- બ્લેક હેરી ટંગ : ખોરાકના કણો અને બેક્ટેરિયા જમા થવાથી જીભ કાળી અને ચીકણી દેખાવા લાગે છે.
- પેઢાંના રોગ : જીભ પર રહેલા ટોક્સિન્સ પેઢાં સુધી પહોંચીને સોજો કે લોહી નીકળવાની સમસ્યા ઊભી કરે છે.
આયુર્વેદિક દ્રષ્ટિકોણ અને જીભનો રંગ
- આયુર્વેદ મુજબ રાત્રે ઊંઘ દરમિયાન શરીરમાંથી નીકળતા ઝેરી તત્વો જીભ પર સફેદ પરત સ્વરૂપે જમા થાય છે.
- ગુલાબી જીભ: સ્વસ્થ શરીર અને ઉત્તમ પાચનનો સંકેત.
- ઘાટી સફેદ કે પીળી પરત: પાચનક્રિયાની નબળાઈ, એસિડિટી કે કબજિયાતનો સંકેત.
તાંબા કે સ્ટીલના ઉલિયાનો ઉપયોગ કરવો આયુર્વેદમાં શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવ્યો છે, કારણ કે તાંબુ કુદરતી એન્ટિ-બેક્ટેરિયલ ગુણ ધરાવે છે.
ક્યારે કરવું અને કેટલી વાર કરવું?
- યોગ્ય સમય: દરરોજ સવારે નરણા કોઠે બ્રશ કર્યા પછી તરત જ જીભ સાફ કરવી સૌથી યોગ્ય છે.
- કેટલી વાર કરવું: દિવસમાં માત્ર એક જ વાર (સવારે) જીભ સાફ કરવી પૂરતી છે. રાત્રે સૂતા પહેલા બ્રશ કરતી વખતે જરૂર લાગે તો જ હળવેથી સાફ કરવું.
જીભ સાફ કરવાની યોગ્ય પદ્ધતિ અને સાવચેતીઓ
- સાધનની પસંદગી: તાંબા અથવા સ્ટેનલેસ સ્ટીલના સાધનનો ઉપયોગ કરવો. પ્લાસ્ટિક કે અતિશય ધારદાર સાધન ટાળવા.
- સાચી રીત: મોં ખુલ્લું રાખી જીભ બહાર કાઢવી. ઉલિયું કે ટંગ ક્લીનર જીભના પાછળના ભાગથી આગળની તરફ 2 થી 3 વખત હળવા હાથે ખેંચવું.
- વધુ પડતું દબાણ ન આપવું: જોરથી ઘસવાથી જીભના સોફ્ટ ટિશ્યૂ અને ટેસ્ટ બડ્સ છોલાઈ કે છોલાઈને નુકસાન પામી શકે છે.
- સફાઈ: ઉપયોગ કર્યા પછી સાધનને ગરમ પાણીથી બરાબર ધોઈને સૂકવીને રાખવું.
દાંતની સાથે જીભની નિયમિત સફાઈ એ માત્ર મોંની તાજગી માટે જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર પાચનશક્તિ અને શારીરિક તંદુરસ્તી માટે અત્યંત જરૂરી છે. દરરોજ સવારે માત્ર 10 સેકન્ડ ફાળવીને કરવામાં આવતી આ સરળ ટેવ તમને અનેક નાના-મોટા રોગોથી દૂર રાખી શકે છે. આજે જ તમારી રોજિંદી દિનચર્યામાં યોગ્ય ટંગ ક્લીનરનો સમાવેશ કરો અને નિરોગી રહો.
(અસ્વીકરણ: સલાહ સહિતની આ સામગ્રી માત્ર સામાન્ય માહિતી પ્રદાન કરે છે. તે કોઈ પણ રીતે યોગ્ય તબીબી અભિપ્રાયનો વિકલ્પ નથી. વધુ વિગતો માટે હંમેશા નિષ્ણાત અથવા તમારા ડૉક્ટરની સલાહ લો.)
View this post on Instagram
