ભારતની સ્પેસ એજન્સી ISRO આજે રાત્રે 11:51 વાગ્યે શ્રીહરિકોટાથી NVS-03 નેવિગેશન સેટેલાઇટ લોન્ચ કરીને અંતરીક્ષમાં ફરી એકવાર નવો ઇતિહાસ રચવા જઈ રહી છે. આ સેટેલાઇટને શક્તિશાળી GSLV-F18 રોકેટ દ્વારા આંધ્રપ્રદેશના સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટર (SDSC-SHAR) ના બીજા લોન્ચ પેડ પરથી અંતરીક્ષમાં રવાના કરવામાં આવશે.આ મિશન ભારતની પોતાની સ્વાયત્ત નેવિગેશન સિસ્ટમ NavIC (Navigation with Indian Constellation) ને વધુ સચોટ, આધુનિક અને શક્તિશાળી બનાવવાની દિશામાં એક મોટું પગલું છે.
મુખ્ય વિગતો
- લોન્ચિંગનો સમય: 30 ઓક્ટોબર 2026, રાત્રે બરાબર 11:51 વાગ્યે
- રોકેટ: GSLV-F18
- સેટેલાઇટનું વજન: આશરે 2232 કિલોગ્રામ
- કાર્યકાળ (Mission Life): 12 વર્ષથી વધુ
NVS-03 સેટેલાઇટની ખાસિયતો
ભારતની ‘સ્વદેશી પરમાણુ ઘડિયાળ’
NVS-03 સેટેલાઇટની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તે સ્પેસ એપ્લિકેશન સેન્ટર (SAC), અમદાવાદ દ્વારા ભારતમાં જ વિકસાવવામાં આવેલી અદ્યતન રૂબિડિયમ એટોમિક ક્લોક સાથે ઉડાન ભરશે. અંતરીક્ષમાંથી પૃથ્વી પર સચોટ લોકેશન અને ચોક્કસ સમય આપવા માટે આ ઘડિયાળ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. અત્યાર સુધી ભારતે આ ટેકનોલોજી માટે વિદેશી નિર્ભરતા રાખવી પડતી હતી.
સામાન્ય સ્માર્ટફોન અને ફિટનેસ બેન્ડ સાથે કનેક્ટિવિટી
આ બીજી પેઢીનો ત્રીજો સેટેલાઇટ છે. તે હાલના L5 અને S બેન્ડ ઉપરાંત નવા L1 સિગ્નલ બેન્ડ સાથે સજ્જ છે. આ ફ્રીક્વન્સી સામાન્ય નાગરિકોના સ્માર્ટફોન, સ્માર્ટવોચ અને અન્ય વેરેબલ ડિવાઇસના ચિપસેટ્સ સાથે સીધી સુસંગત છે. એટલે કે, આગામી સમયમાં સામાન્ય લોકો ગૂગલ મેપ્સની જેમ ભારતીય NavIC નો સીધો ઉપયોગ કરી શકશે.
ભારતની સરહદો બહાર પણ કવરેજ
NavIC સિસ્ટમ માત્ર ભારતની મુખ્ય ભૂમિ જ નહીં, પરંતુ ભારતની ભૌગોલિક સરહદોથી 1500 કિલોમીટર સુધીના વિસ્તારને આવરી લે છે. આ વિશાળ કવરેજથી પડોશી દેશો અને હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં નેવિગેશન અને લોકેશન ટ્રેકિંગ ઘણું સરળ બનશે.
આ મિશન ભારત માટે કેમ મહત્વનું છે?
- સંરક્ષણ અને સુરક્ષા : ભારતીય સેના, મિસાઇલ સિસ્ટમ અને સરહદી સુરક્ષા માટે આ લોકેશન ડેટા સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત અને સચોટ રહેશે, જેના માટે અમેરિકાના GPS પર નિર્ભર રહેવું નહીં પડે.
- ડિજિટલ અને બેન્કિંગ સેક્ટર : પાવર ગ્રીડ, એટીએમ મશીનો અને ટ્રાન્ઝેક્શન સિસ્ટમને સચોટ ટાઇમિંગ સિંક્રોનાઇઝેશન પ્રદાન કરવામાં આ સેટેલાઇટ મદદ કરશે.
- આપત્તિ વ્યવસ્થાપન : ચક્રવાત, પૂર કે અન્ય કુદરતી આફતો સમયે ચોક્કસ લોકેશન ટ્રેક કરીને બચાવ કામગીરી ઝડપી બનાવી શકાશે.
