ભારતને વૈશ્વિક કન્ટેન્ટ હબ બનાવવા માટે બજેટ 2026-27 હેઠળ 15,000 શાળાઓ અને 500 કોલેજોમાં ‘કન્ટેન્ટ ક્રિએટર લેબ્સ’ સ્થાપવાની મહત્વાકાંક્ષી યોજના જાહેર કરવામાં આવી છે. આ પહેલ દ્વારા AVGC ક્ષેત્રે નવી પ્રતિભાઓને પ્રોત્સાહન આપીને દેશની ‘ઓરેન્જ ઇકોનોમી’ને મજબૂત કરવાનો અને ટેકનોલોજી આધારિત સ્ટાર્ટઅપ્સને વૈશ્વિક મંચ પૂરો પાડવાનો લક્ષ્યાંક છે.
ડી ડીના એક અહેવાલમાં જણાવ્યા મુજબ કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27માં જાહેર કરાયેલી યોજના મુજબ, દેશભરની 15,000 માધ્યમિક શાળાઓ અને 500 કોલેજોમાં AVGC કન્ટેન્ટ ક્રિએટર લેબ્સ (CCL) સ્થાપિત કરવાનો પ્રસ્તાવ છે. આ પહેલ માટે 250 કરોડ રૂપિયા ફાળવવામાં આવ્યા છે.
આ અંગે માહિતી આપતા માહિતી અને પ્રસારણ રાજ્ય મંત્રી ડો. એલ. મુરુગને ગુરુવારે સંસદમાં જણાવ્યું હતું કે સરકાર મીડિયા અને મનોરંજન ક્ષેત્રને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે, જેમાં એનિમેશન, વિઝ્યુઅલ ઇફેક્ટ્સ, ગેમિંગ અને કોમિક્સ (AVGC) ક્ષેત્રનો પણ સમાવેશ થાય છે. ભારતને કન્ટેન્ટ ક્રિએશનના વૈશ્વિક હબ તરીકે સ્થાપિત કરવા અને ભારતના ‘ઓરેન્જ ઇકોનોમી’ને મજબૂત કરવાના સરકારના વિઝન હેઠળ અનેક પહેલો શરૂ કરવામાં આવી છે.
AVGC-XR સેક્ટર માટે NCOE તરીકે IICT જુલાઈ 2025 થી મુંબઈ સ્થિત IICT-નેશનલ ફિલ્મ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન (NFDC) કેમ્પસમાંથી કાર્યરત છે. હાલમાં 18 અભ્યાસક્રમો શરૂ કરવામાં આવ્યા છે, જેમાં 136 વિદ્યાર્થીઓ નોંધાયેલા છે અને 15 સહભાગીઓએ ટ્રેન-ધ-ટ્રેનર પ્રોગ્રામ પૂર્ણ કર્યો છે. ભારતીય સર્જનાત્મક ટેકનોલોજી સંસ્થાન (IICT), મુંબઈને કન્ટેન્ટ ક્રિએટર લેબ્સના આયોજન, સંકલન અને તબક્કાવાર અમલીકરણ માટે નોડલ એજન્સી તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવી છે. ટેકનોલોજી સ્ટેક, લાભાર્થી સંસ્થાઓની ઓળખ અને અમલીકરણ પ્રક્રિયાઓ સંબંધિત હિતધારકો સાથે પરામર્શ ચાલુ છે.
નોંધનીય છે કે, વર્લ્ડ ઓડિયો વિઝ્યુઅલ એન્ડ એન્ટરટેઈનમેન્ટ સમિટ (WAVES) હેઠળ શરૂ કરવામાં આવેલ વેવએક્સ (WaveX) સ્ટાર્ટઅપ એક્સિલરેટર પ્રોગ્રામ, સંરચિત ઇન્ક્યુબેશન, મેન્ટરશિપ અને વૈશ્વિક નેટવર્ક સુધી પહોંચ દ્વારા મીડિયા-ટેક સ્ટાર્ટઅપ્સને સહયોગ પૂરો પાડે છે. સ્ટાર્ટઅપ્સની પ્રથમ બેચને ઉદ્યોગના નિષ્ણાતો પાસેથી મેન્ટરશિપ, રોકાણકારો સાથે સંપર્ક, બૌદ્ધિક સંપદાના નિર્માણ અને સંરક્ષણ માટે સહાય જેવી તકો પૂરી પાડવામાં આવી છે. આ પ્રોગ્રામ સ્ટાર્ટઅપ્સને તેમની નવીનતાઓને આગળ વધારવા માટે સક્ષમ બનાવવા આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર ભાગીદારી, ઉદ્યોગ ભાગીદારી અને વૈશ્વિક બજારો સાથે સંકલનની સુવિધા પણ પૂરી પાડે છે.
ક્રિએટ ઇન ઇન્ડિયા ચેલેન્જ (CIC) નો ઉપયોગ મીડિયા અને મનોરંજન ક્ષેત્રમાં સર્જનાત્મક પ્રતિભાઓને ઓળખવા, તેમને પોષવા અને પ્રદર્શિત કરવા માટે રાષ્ટ્રીય મંચ તરીકે કરવામાં આવી રહ્યો છે. CIC ની પ્રથમ સિઝનમાં, ઉદ્યોગ ભાગીદારોના સહયોગથી 33 ચેલેન્જ આયોજિત કરવામાં આવી હતી અને તેનો સમાપન વેવ્સ 2025 માં થયો હતો. આ સમિટમાં દેશના ટાયર-II અને ટાયર-III શહેરો સહિત એક લાખથી વધુ ક્રિએટરોએ ભાગ લીધો હતો. પસંદ કરાયેલા ક્રિએટરોને વેવએક્સ અને વેવ્સ બજાર જેવા પ્લેટફોર્મ દ્વારા રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર તેમના કન્ટેન્ટ રજૂ કરવા માટે સહાય પૂરી પાડવામાં આવી રહી છે.
તેમજ સરકાર દ્વારા મુંબઈમાં વર્લ્ડ ઓડિયો વિઝ્યુઅલ અને એન્ટરટેઈનમેન્ટ સમિટ (WAVES 2025) નું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ “ભારતમાં સર્જન કરો, વિશ્વ માટે સર્જન કરો” પહેલ હેઠળ ભારતને વૈશ્વિક કન્ટેન્ટ નિર્માણ કેન્દ્ર બનાવવાના સરકારના વિઝનને અનુરૂપ હતું. આ સમિટે ભારતીય ક્રિએટરો, નિર્માતાઓ અને સ્ટાર્ટઅપ્સને 100 થી વધુ દેશોના વૈશ્વિક ખરીદદારો, રોકાણકારો, OTT પ્લેટફોર્મ અને ટેકનોલોજી ક્ષેત્રના અગ્રણીઓ સાથે જોડાવા માટે એક સંકલિત મંચ પૂરો પાડ્યો હતો.
