શહીદ દિવસ 2026 [30 જાન્યુઆરી] : દર વર્ષે 30 જાન્યુઆરીએ શહીદ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીના મૃત્યુની યાદમાં ઉજવવામાં આવે છે. શહીદ દિવસ એ એક એવો દિવસ છે જે આપણને સ્વતંત્રતાની કિંમતની યાદ અપાવે છે. તે આપણને યાદ અપાવે છે કે સ્વતંત્રતા વાસ્તવિક બલિદાન અને શક્તિ સાથે આવી હતી, અને આજે આપણે જે જીવન જીવીએ છીએ તે એવા લોકો દ્વારા ઘડવામાં આવ્યું છે, જેમણે પોતાની સુરક્ષા કરતાં રાષ્ટ્રને પસંદ કર્યું. આ કોઈ મોટો દિવસ નથી. તે શાંત વિચાર અને થોડો વિરામ માંગે છે. તે રાષ્ટ્ર માટે એક મહત્વપૂર્ણ નુકસાનની યાદ અપાવે છે. 1948માં આ દિવસે રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીની હત્યા કરવામાં આવી હતી. આ દિવસ રાષ્ટ્ર માટે એક આઘાત હતો, જેણે સમગ્ર વિશ્વને આઘાત આપ્યો હતો.
30 જાન્યુઆરીએ શહીદ દિવસ કેમ ઉજવવામાં આવે છે? [ઇતિહાસ]
દર વર્ષે 30 જાન્યુઆરીએ મહાત્મા ગાંધીની પુણ્યતિથિએ શહીદ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ ભારતીય ઇતિહાસમાં એક દુર્ઘટના તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. 1948માં રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીની ગોળી મારીને હત્યા કરવામાં આવી હતી. 30 જાન્યુઆરીએ ગાંધીજીને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા અને તેમના આદર્શોને યાદ કરવા માટે શહીદ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. આ વર્ષે, 30 જાન્યુઆરી 2026, મહાત્મા ગાંધીની 78મી પુણ્યતિથિ છે.
રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીની 30 જાન્યુઆરી 1948 ના રોજ બિરલા હાઉસમાં સાંજની પ્રાર્થના દરમિયાન નથુરામ ગોડસે દ્વારા હત્યા કરવામાં આવી હતી. ગાંધીજી એક સ્વતંત્રતા સેનાની, મહાન દૃઢ નિશ્ચય ધરાવતા સરળ માણસ, ભારતની સ્વતંત્રતા, કલ્યાણ અને વિકાસ માટે પોતાનું જીવન સમર્પિત કરનાર માણસ હતા. નાથુરામ ગોડસે ગાંધીજીને પકડીને પોતાના ગુનાને ન્યાયી ઠેરવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો હતો અને કહી રહ્યો હતો કે તેઓ દેશના ભાગલા અને સ્વતંત્રતા સંગ્રામ દરમિયાન હજારો લોકોની હત્યા માટે જવાબદાર છે. તેણે ગાંધીજીને ઢોંગી કહ્યા અને કોઈ પણ રીતે પોતાના ગુના માટે દોષિત ન લાગ્યું. 8 નવેમ્બરના રોજ ગોડસેને મૃત્યુદંડની સજા ફટકારવામાં આવી. તેથી, આ દિવસે એટલે કે 30 જાન્યુઆરીએ, બાપુએ અંતિમ શ્વાસ લીધા અને શહીદ થયા. ભારત સરકારે આ દિવસને શહીદ દિવસ તરીકે જાહેર કર્યો.
યુવા મન માટે શહીદ દિવસ કેમ મહત્વપૂર્ણ છે?
બાળકો માટે, શહીદ દિવસ શાંતિથી એક શક્તિશાળી સંદેશ આપે છે. સ્વતંત્રતા ફક્ત અસ્તિત્વમાં નથી હોતી. તે કમાય છે, અને તેનું રક્ષણ કરવું જ જોઈએ. આ વાર્તાઓ દ્વારા, બાળકો પ્રામાણિકતા, હિંમત અને જે સાચું છે તેના માટે ઊભા રહેવા જેવા મૂલ્યો સમજવાનું શરૂ કરે છે. તે તેમને એ પણ યાદ અપાવે છે કે અસર ઉંમર દ્વારા માપવામાં આવતી નથી. ઇતિહાસને આકાર આપનારા કેટલાક લોકો ખૂબ નાના હતા.
શહીદ દિવસ યુવા મન માટે એક મહત્વપૂર્ણ પ્રસંગ છે કારણ કેતે ઇતિહાસના અમૂર્ત ખ્યાલોને બલિદાન, જવાબદારી અને પ્રામાણિકતા વિશેના મૂર્ત જીવન પાઠમાં પરિવર્તિત કરે છે. બાળકો અને યુવાનો માટે, આ દિવસ જીવનના મુખ્ય હેતુઓ પૂરા પડે છે. બાળકો અને યુવાનોને આ દિવસ સ્વતંત્રતાનું મૂલ્ય શીખવે છે. તે યુવાનોને સમજવામાં મદદ કરે છે કે આજે તેઓ જે અધિકારો અને સ્વતંત્રતાઓનો આનંદ માણે છે તે “ભેટ” નહોતા, પરંતુ બીજાઓના અપાર સંઘર્ષ અને વ્યક્તિગત બલિદાન દ્વારા મેળવેલા હતા. યુવાનોને આ દિવસ તેમના જીવનના મુખ્ય મૂલ્યો જગાડે છે. મહાત્મા ગાંધી જેવા મહાનુભાવોની વાર્તાઓ દ્વારા, યુવા મન અહિંસા, સત્ય અને અન્યાય સામે ઊભા રહેવાની નૈતિક હિંમતની શક્તિ વિશે શીખે છે. આ દિવસ બાળકો અને યુવાનોને રાષ્ટ્રીય એકતાને પ્રોત્સાહન આપવાનું મહત્વ શીખવે છે. આ દિવસ યુવાનોને વ્યક્તિગત સફળતાથી આગળ જોવા અને રાષ્ટ્ર નિર્માણ પ્રત્યેની તેમની ફરજને ઓળખવા, સહિયારી ઓળખ અને સામાજિક જવાબદારીની ભાવનાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે.
30 જાન્યુઆરીએ દેશભરમાં શહીદ દિવસ કેવી રીતે ઉજવવામાં આવે છે?
શાળાઓ, કોલેજો અને સરકારી સંસ્થાઓમાં ભાષણ દેશભક્તિના ગીતો અને શહીદોની વાર્તાઓ શેર કરવામાં આવે છે. જ્યારે 30 જાન્યુઆરીના રોજ, રાષ્ટ્રપતિ, ઉપરાષ્ટ્રપતિ, વડા પ્રધાન અને સંરક્ષણ પ્રધાન રાજઘાટ ખાતે મહાત્મા ગાંધીની સમાધિ પર ભેગા થાય છે અને બાપુની પ્રતિમા પર ફૂલમાળા ચઢાવીને શ્રદ્ધાંજલિ આપે છે. સશસ્ત્ર દળોના જવાનો અને આંતર-સેવા ટુકડી દ્વારા શહીદોને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા માટે માનદ સલામી પણ આપવામાં આવે છે. રાષ્ટ્રપિતા, બાપુ અને દેશભરમાં અન્ય શહીદોની યાદમાં ત્યાં બે મિનિટનું મૌન પાળવામાં આવે છે. અનેક ભજન અથવા ધાર્મિક પ્રાર્થનાઓ પણ ગવવામાં આવે છે. આ દિવસે ઘણી શાળાઓમાં કાર્યક્રમો યોજવામાં આવે છે જેમાં વિદ્યાર્થીઓ દેશભક્તિના ગીતો અને નાટકો રજૂ કરે છે.
ત્રણ જુદા-જુદા શહીદ દિવસ વચ્ચે તફાવત
ભારતમાં દર વર્ષે 3 વખત અલગ અલગ તારીખે શહીદ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. દરેક વખતે, આ દિવસ તેના બહાદુર સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓ અને ક્રાંતિકારીઓને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા માટે જાણીતો છે. ભારતમાં શહીદ દિવસના ઇતિહાસ અને શહીદ દિવસની પરંપરાઓને સમજવી દરેક દ્રષ્ટિકોણથી મહત્વપૂર્ણ છે. શહીદ દિવસ ફક્ત યાદ કરવાનો દિવસ નથી પરંતુ તે ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓના બલિદાનનું પ્રતીક છે. ઘણા લોકો 30 જાન્યુઆરી, 23 માર્ચ અને 21 ઓક્ટોબરના શહીદ દિવસના ઇતિહાસ અને તથ્યોથી ભાગ્યે જ વાકેફ હોય છે.
30 જાન્યુઆરીના રોજ શહીદ દિવસ
દર વર્ષે 30 જાન્યુઆરીએ મહાત્મા ગાંધીની પુણ્યતિથિએ શહીદ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે . આ દિવસ ભારતીય ઇતિહાસમાં એક દુર્ઘટના તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. 1948માં રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીની ગોળી મારીને હત્યા કરવામાં આવી હતી. 30 જાન્યુઆરીએ ગાંધીજીને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા અને તેમના આદર્શોને યાદ કરવા માટે શહીદ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. આ વર્ષે, 30 જાન્યુઆરી 2026એ મહાત્મા ગાંધીની 78મી પુણ્યતિથિ છે.
23 માર્ચેના રોજ શહીદ દિવસ
દર વર્ષે, 23 માર્ચને ભારતમાં શહીદ દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ ક્રાંતિકારીઓ ભગતસિંહ, રાજગુરુ અને સુખદેવના બલિદાનની યાદમાં ઉજવવામાં આવે છે. આ બહાદુર સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓને લાહોર કાવતરું કેસમાં મૃત્યુદંડની સજા ફટકારવામાં આવી હતી. તેમને 23 માર્ચ, 1931 ના રોજ બ્રિટિશ સરકારે ફાંસી આપી હતી. આજે પણ, શહીદ દિવસે, ભારતની સ્વતંત્રતા માટે આ ક્રાંતિકારીઓની હિંમત, દેશભક્તિ અને અતૂટ સમર્પણ લોકોને પ્રેરણા આપે છે.
21 ઓક્ટોબરના રોજ શહીદ દિવસ
દેશમાં દર વર્ષે 21 ઓક્ટોબરના રોજ પોલીસ શહીદ દિવસ અથવા પોલીસ સ્મારક દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. 1959માં આ દિવસે, લદાખના હોટ સ્પ્રિંગ વિસ્તારમાં સશસ્ત્ર ચીની સૈનિકો દ્વારા કરવામાં આવેલા હુમલામાં 10 બહાદુર પોલીસ કર્મચારીઓએ પોતાના જીવનનું બલિદાન આપ્યું હતું. ત્યારથી, દર વર્ષે આ દિવસ પોલીસ કર્મચારીઓ દ્વારા આપવામાં આવેલા બલિદાન અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા જાળવવામાં પોલીસની ભૂમિકાનું સન્માન કરે છે. દેશના રક્ષણ અને સન્માન માટે પોતાના જીવ આપનારા બહાદુર પુત્રોને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા માટે શહીદ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ આપણને તે બહાદુર સૈનિકોની બહાદુરી અને ભારતની સ્વતંત્રતા માટે લડનારા અને બલિદાન આપનારા સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓની દેશભક્તિની યાદ અપાવે છે.
નિષ્કર્ષ :
આજે, જેમ જેમ દેશ ઝડપથી ડિજિટલ યુગમાં આગળ વધી રહ્યો છે, શહીદ દિવસ આપણને પૂછવા માટે મજબૂર કરે છે કે શું આપણે ખરેખર આટલા બલિદાન દ્વારા પ્રાપ્ત કરેલી સ્વતંત્રતાની કદર કરીએ છીએ? આ દિવસ આપણને શીખવે છે કે દેશભક્તિ ફક્ત સૂત્રોચ્ચાર કરવા વિશે નથી. તેના બદલે, તે એક જવાબદાર નાગરિક બનવા દ્વારા જોવામાં આવે છે. પ્રામાણિકતા, ભાઈચારો અને બંધારણ પ્રત્યે આદર, આ જ સાચી શ્રદ્ધાંજલિ છે. શહીદ દિવસ 2026 એ ફક્ત સ્મૃતિનો દિવસ નથી પરંતુ સ્વતંત્રતા અને બલિદાનના મૂલ્યોને જાળવી રાખવાનું આહ્વાન છે. આ દિવસની ઉજવણી કરીને, આપણે સ્વતંત્રતા માટે ચૂકવવામાં આવેલી કિંમતને સ્વીકારીએ છીએ અને રાષ્ટ્રની પ્રગતિ પ્રત્યેની આપણી પ્રતિબદ્ધતાને નવીકરણ કરીએ છીએ.
