કેન્દ્ર સરકાર આગામી વસ્તી ગણતરી અને સીમાંકન પ્રક્રિયાઓથી મહિલા અનામત અધિનિયમ, 2023 ને અલગ કરવાની શક્યતા શોધી રહી છે. આ કાયદા હેઠળ, લોકસભા અને રાજ્ય વિધાનસભાઓમાં એક તૃતીયાંશ બેઠકો મહિલાઓ માટે અનામત છે. સરકારે લોકસભામાં વર્તમાન 543 બેઠકો વધારીને 816 કરવાનું સૂચન કર્યું છે, જેમાં 273 બેઠકો મહિલાઓ માટે છે. લોકસભાની આ નવી રચના 2029ની લોકસભા ચૂંટણીમાં જ લાગુ કરવામાં આવશે.
અહેવાલ મુજબ, કેટલાક વિપક્ષી પક્ષો સાથેની બેઠકમાં, કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે કાયદામાં સુધારો કરવાનું અને દરેક રાજ્યને ફાળવવામાં આવેલી બેઠકોના વર્તમાન ગુણોત્તરને જાળવી રાખીને લોકસભાની કુલ બેઠકોની સંખ્યામાં અલગથી વધારો કરવાનું સૂચન કર્યું. જોકે, સીમાંકનની પ્રક્રિયા 2011 ની વસ્તી ગણતરીના આધારે થવાની શક્યતા છે.
વર્તમાન રાજ્યવાર બેઠકોના વિતરણના આધારે, ઉત્તર પ્રદેશમાં લોકસભામાં સૌથી વધુ બેઠકો છે, જે કુલ 543 બેઠકોમાંથી 15% અથવા 80 છે. જો 816 સભ્યોની લોકસભામાં આ ગુણોત્તર જાળવી રાખવામાં આવે છે, તો ઉત્તર પ્રદેશમાં 120 બેઠકો હશે, જેમાંથી 40 મહિલાઓ માટે અનામત રહેશે.
ઉત્તર પ્રદેશ 120, મહારાષ્ટ્ર 72, પરૂમિ બંગાળ 63, બિહાર 60, તમિલનાડુ 59, મધ્ય પ્રદેશ 44, કર્ણાટક 42, ગુજરાત 39, આંધ્ર પ્રદેશ 38, રાજસ્થાન 38, ઓડિશા 32, કેરળ 30, તેલંગાણા 26, ઝારખંડ 21, આસામ 21, પંજાબ 20, છત્તીસગઢ 17, હરિયાણા 15, ઉત્તરાખંડ 8, હિમાચલ પ્રદેશ 6, દિલ્હી 11, જમ્મુ અને કાશ્મીર 8, ત્રિપુરા 2, મણિપુર 2, મેઘાલય 2, અરુણાચલ પ્રદેશ 2, નાગાલેન્ડ 1, મિઝોરમ 1, સિક્કિમ 1, ગોવા 2, ચંદીગઢ 1, પુડુચેરી 1
આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓ 1 દાદરા અને નગર હવેલી અને દમણ અને દીવ 3, લદ્દાખ 1 તેમજ, મહારાષ્ટ્રની બેઠકો 48 થી વધીને 72 થશે (જેમાંથી 24 બેઠકો મહિલાઓ માટે અનામત રહેશે), બંગાળની બેઠકો 42 થી વધીને 63 થશે (જેમાંથી 21 બેઠકો મહિલાઓ માટે અનામત રહેશે), અને બિહારની બેઠકો 40 થી વધીને 60 થશે (જેમાંથી 20 બેઠકો મહિલાઓ માટે અનામત રહેશે). તમિલનાડુની લોકસભા બેઠકો 39 થી વધીને 59 થશે, જેમાં 20 બેઠકો મહિલાઓ માટે અનામત રહેશે. મધ્યપ્રદેશની બેઠકો 29 થી વધીને 44 થશે, જેમાં 15 બેઠકો મહિલાઓ માટે અનામત રહેશે.
નાના રાજ્યોમાં, અરુણાચલ પ્રદેશ, ગોવા, મણિપુર, મેઘાલય અને ત્રિપુરામાં તેમની લોકસભા બેઠકો 2 થી વધારીને 3 દરેક થઈ શકે છે. મિઝોરમ, નાગાલેન્ડ અને સિક્કિમ, જેમની પાસે હાલમાં 1-1 બેઠક છે, તેમને નવી લોકસભા રચનામાં 2-2 બેઠકો મળી શકે છે. મુખ્ય કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં, દિલ્હીની લોકસભા બેઠકો 7 થી વધીને 11 થઈ શકે છે, જેમાં 4 બેઠકો મહિલાઓ માટે અનામત છે. જમ્મુ અને કાશ્મીરની બેઠકો 5 થી વધીને 8 થઈ શકે છે, જેમાં 3 બેઠકો મહિલાઓ માટે અનામત છે. જોકે, હજુ પણ એ સ્પષ્ટ નથી કે લદ્દાખ અને પુડુચેરી જેવા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં બેઠકોની સંખ્યા વધશે કે નહીં, જ્યાં હાલમાં ફક્ત એક જ બેઠક છે, અને જો બેઠકો વધારવામાં આવે છે, તો તેમાંથી કેટલી બેઠકો મહિલાઓ માટે અનામત રહેશે.
